GeoExplorer

Jastrowiec

przez , Kwi.26, 2014, w Ciekawe miejsca

Jastrowiec,kościółJastrowiec to niewielka wieś położona około 8 km od Bolkowa nad rzeką Świekotką. Została założona w XIV w. jako posiadłość rycerska, pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1371 r. jako Lutirbach. W XV w. właścicielem wsi był Hans von Czirn, a w XVI w. przechodzi ona w zarząd von Schindela. Kolejnymi właścicielami są von Schlaberendorf, Theresia von Hoyos-Sprintzenstein, szambelan królewski Stanislaus von Hoyos. Jastrowiec był dawniej ośrodkiem wydobycia wapienia w kamieniołomach na Bukowej i Wapiennikach, a kamień wypalano w wapiennikach u podnóża wzniesień. 1 maja 1946 r. we wsi ukazuje się „plakat” wzywający do zemsty na Niemcach w tym dniu, zapewniając jednocześnie bezkarność wszystkim tym, którzy się do tego przyczynią. W 1946 r. ludność niemiecka zostaje wypędzona i osiedlona w środkowej Westfalii. We wsi znajduje się kościół filialny p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP, pierwotnie p.w. śś. Mikołaja i Barbary, powstały w XIII w., wzmiankowany po raz pierwszy dopiero w 1399 r. Jest to budowla jednonawowa. Przebudowano go pod koniec XV w. i nieznacznie w XVIII w. W 1893 r. nadbudowano zakrystię i dodano chór muzyczny. Remontowany w 1969 r. i w latach 90-tych. Budowla posiada prezbiterium na planie kwadrantu, nakrytym sklepieniem krzyżowo – żebrowym. Kościół jest najwyżej położonym budynkiem we wsi usytuowany na wzniesieniu (345 m.n.p.m.) .W kościele znajduje się gotycka rzeźba Madonny z XV w. oraz renesansowa chrzcielnica z XIV w. Na zewnętrznej elewacji kościoła znajduje się kilka wmurowanych kamiennych płyt, epitafii. Przy kościele znajduje się cmentarz otoczony murem z kamienia łamanego. Nieopodal kościoła, przy drodze, znajduje się obelisk poświęcony niemieckim żołnierzom, ofiarom I wojny światowej. Po lewej stronie obelisku droga przeprowadza przez most na rzece Świekotka i przez bramę wprowadza na teren zabudowań folwarcznych z XIX w. W ich skład wchodzą m.in. budynki bramne, budynki mieszkalno – gospodarcze, oficyny mieszkalne obok pałacu, budynki gospodarcze, duża wozownia, stodoła, obora. W 1908 r. w ramach poszukiwań związanych z wodami w Bolkowie, odkryto tutaj źródło, które nazwano Źródłem Marii – Marie Quelle. Położone jest ono w okolicy pałacu. Pokłady tej wody są starsze o 3 mln lat od wód oligoceńskich. Woda ta to szczaw wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowo-potasowy. Nigdy jednak nie powstało tutaj uzdrowisko. Po II wojnie światowej źródło stanowiło ujęcie wody dla PGR-u, mającego siedzibę na terenie zabudowań folwarcznych, który zarządzał pałacem i tymi zabudowaniami. W 1945 r. pałac z majątkiem objęło PGR Pogwizdów. Po zdewastowaniu pałacu stał opustoszały od połowy lat 70-tych do 1990 r. Warto przypomnieć, że tutejszy XVIII-wieczny pałac w 1809 r. przeszedł w ręce hrabiego von Hoyos, a w 1909 r. dobra otrzymał po stryju Stanislaus hrabia von Hoyos-Gutenstein baron zu Stuchsenstein.Na miejscu obecnego pałacu pierwotnie istniało tu jakieś renesansowe założenie, otoczone niegdyś fosą. Około 1650 r. zbudowano czteroskrzydłowy obiekt z dziedzińcem i wieżą od strony południowej. Do dworu prowadziły kamienne mosty nad fosą od północy i południa. W 1 poł. XVIII w. pałac gruntownie zmodernizowano, przekształcając go w barokową rezydencję. Po raz kolejny przebudowano go w 2 poł. XIX w., kiedy to nakryto dziedziniec dachem i obniżono wieżę, przekształcając ją w ryzalit, ponadto dobudowano od północy aneks. Pałac zbudowany z kamienia i cegły, jest założony na planie nieregularnego prostokąta, dwukondygnacyjny, podpiwniczony, z aneksem od strony północnej i trójkondygnacyjnym ryzalitem od frontu, zwieńczonym trójkątnym naczółkiem. Czterospadowy dach mansardowy z lukarnami, ryzalit natomiast nakryty dachem dwuspadowym z niewielką sygnaturką. Ponad dachy nieznacznie jest wyniesiona środkowa część budynku, nakryta dachem czterospadowym. Fasada frontowa (południowa) siedmioosiowa, z trójkondygnacyjnym, jednoosiowym, płytkim ryzalitem na osi, zwieńczonym naczółkiem z okrągłym otworem, w którym znajdował się niegdyś zegar. Pole tympanonu wokół otworu, pod którym umieszczono datę 1736, zdobią sztukaterie z motywami roślinnymi. Naroża ryzalitu boniowane w tynku. Do głównego wejścia prowadzi kamienny most długości 25 metrów, przerzucony nad dawną fosą, flankowany stożkowymi obeliskami. W ryzalicie frontowym znajduje się barokowy portal balkonowy, podtrzymywany przez zdwojone filary. Balkon jest otoczony kamienną balustradą, z kulami w narożnikach. Pośrodku elewacji północnej znajduje się dwukondygnacyjny aneks na planie wycinka koła, nakryty płaskim dachem. Nad nim znajduje się trójosiowa facjata zwieńczona dwuosiowym szczytem. Elewacje wschodnia i zachodnia siedmioosiowe. W sieni sklepienie kolebkowe z lunetami, jest ozdobione sztukaterią, przedstawiającą Neptuna na kwadrydze zaprzężonej w trzy konie. Z sieni prowadzą drewniane trójbiegowe schody na piętro. W środkowej części parteru znajduje się hol nakryty sklepieniem zwierciadlanym, wspartym na czterech kolumnach. Na piętrze usytuowano pomieszczenia reprezentacyjne. Tu znajduje się sala o wysokości 13 metrów, której górna część wyrasta ponad dachy zasadniczej bryły pałacu. W jednym z pomieszczeń I piętra zachował się kominek zwieńczony sztukaterią o motywach antycznych. W wielu salach stropy fasetowe, w niektórych znajdowały się plafony i sztukaterie. W pałacu były dwa zabytkowe piece, które w 1976 r. zostały skradzione. Jeden z nich barokowy, XVIII-wieczny, drugi neorokokowy z minionego stulecia. Odzyskane, znalazły się w Muzeum Okręgowym w Jeleniej Górze. W 1760 r. w pałacu nocował austriacki feldmarszałek Leopold hrabia von Oaun. Obok pałacu w 2 poł. ubiegłego wieku założono park krajobrazowy o powierzchni 11 ha, w którym znajduje się duży staw o nieregularnym, wydłużonym kształcie i polana widokowa. Na początku naszego stulecia poprowadzono rurociąg do pałacu ze źródła mineralnego „Maria Quelle”.

:, , , ,

Leave a Reply

Szukasz czegoś?

Użyj poniższego formularza:

Nadal nie znalazłeś tego, czego szukasz? Zostaw komentarz w notce, lub skontaktuj się z nami a zajmiemy się tym.

Blogroll

Kilka bardzo polecanych stron...