GeoExplorer

Pogwizdów von Loeschów

przez , Maj.06, 2014, w Ciekawe miejsca

Kaplica LoeschówPogwizdów to wieś oddalona o 5 km na północ od Bolkowa, na drodze pomiędzy wsiami Jastrowiec i Kwietniki. Wzmiankowana była po raz pierwszy w dokumencie księcia Henryka I Brodatego z 1203 roku jako Helmerichesdorf, czyli wieś Helmeryka (Elmeryka). W 1318 roku nazywana jako „Halvici Villa”. Henryk I Brodaty miał podarować wieś, założoną na prawie niemieckim, klasztorowi cysterskiemu w Lubiążu wraz z innymi wioskami leżącymi na obszarze góry Chełm, który obejmował 500 łanów frankońskich. Z treści dokumentu książęcego wynika, że wieś istniała znacznie wcześniej niż wskazywałaby na to pierwsza wzmianka o jej istnieniu. Świadczy też o tym wymownie romańska forma starego kościoła parafialnego, błędnie określanego nazwą cmentarnego, gdyż służył za cmentarny dopiero od 2 poł. XVIII wieku.

Co do genezy nazwy miejscowości, nazwa Pogwizdów oznacza „miejsce gdzie wiatr gwiżdże”, czyli w przenośni miejsce niedostępne. Wjeżdżając do wsi od strony Jastrowca po prawej stronie widoczny jest kościół p.w. Podwyższenia Krzyża. Wczesnogotycka świątynia powstała prawdopodobnie w 1 poł. XIII wieku. Jest budowlą kamienną, orientowaną, z prezbiterium zwróconym ku wschodowi, kaplicą ku południu i wieżą wznoszącą się od zachodu nad nawą, otoczona murem z kamienia łamanego. Do kościoła prowadzą dwa gotyckie portale z początku XIV wieku, jeden do nawy, drugi do kaplicy. Wyposażenie stanowią płyty nagrobne z piaskowca i epitafia dawnych właścicieli wewnątrz i na zewnątrz kościoła, m.in. rodziny von Schindel i Zettritz. W połowie XVI wieku kościół został przejęty przez protestantów, oddany katolikom w 1654 roku. Pod koniec lat 90-tych XX wieku w kościele odkryto malowidła ścienne.

Kilkadziesiąt metrów od kościoła, po drugiej stronie rzeki Przyłęcznica, znajdują się ruiny pałacu. Pałac w Pogwizdowie powstał około 1800 roku z inicjatywy Ernesta Wilhelma Nostitza w miejscu, w którym wcześniej stał dworek renesansowy strawiony przez pożar. Pałac miał dwie kondygnacje i nakryty był mansardowym dachem. W XIX wieku dobudowano do niego rodzaj zadaszonego podestu z czterema wysokimi kolumnami. Pałac nieremontowany od połowy lat 70-tych XX wieku popadł w ruinę i w takim stanie znajduje się do chwili obecnej. Nieopodal ruin znajduje się przypałacowy park. Najstarsza część założenia parkowego położona była na północny-zachód od pałacu. Znajdował się tam otoczony groblami rozległy staw gospodarczy, pełniący również funkcję stawu ozdobnego. Około 1874 roku parkowe założenia powiększono w kierunku południowym, gdzie łączyło się z lasem oraz ukształtowano otoczenia dwóch stawów gospodarczych po przeciwnej niż pałac stronie drogi w kierunku Bolkowa.

Wykorzystując istniejące ogrody regularne i ogrody gospodarcze oraz tereny dworskie na wschód od dworu założono rozległy park krajobrazowy o rozbudowanym systemie wodnym, misternym układzie dróg, a z południowej części parku wyprowadzono aleję do pobliskich Świn. Jego projektantem był Eduard Petzold, znany architekt krajobrazu. Na terenie zachowały się pozostałości parku pałacowego o powierzchni 9,5 ha. Przeważa w nim drzewostan rodzimy: lipy drobnolistne, dęby szypułkowe, ale są też rzadkie odmiany dębów. W okolicy rosną okazałe świerki pospolite, pomniki przyrody o obwodzie 2 – 2,5  metra, a pomnikowa topola czarna rośnie na wschodzie wsi. W centrum wsi znajduje się obelisk pamiątkowy (1202-2002) wzniesiony z kamieni, z kulminacją w postaci krzyża pokutnego z piaskowca.

Kolejnym kościołem jest poewangelicki kościół z 1741 roku p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego. Jest budowlą jednonawową, prostokątną, z zachowanym barokowym ołtarzem głównym i elementami wyposażenia pochodzącymi z fundacji właścicieli dóbr von Loeschów, m.in. obraz ołtarzowy, ambona. Wewnątrz znajduje się także szafa organowa. W 1796 roku w tym kościele ślub zawarł nieznany wówczas szerzej August Wilhelm von Gneisenau, późniejszy feldmarszałek pruski, który zabłysnął między innymi w bitwie pod Waterloo. Po 1945 roku stał się kościołem katolickim. Na północ od niego, po drugiej stronie drogi widoczna jest kaplica cmentarna ogrodzona kamiennym murkiem. Kaplica rodziny von Loesch pochodzi z 1885 roku, a okalający ją cmentarz, obecnie pozostałości ewangelickiego cmentarza, założony został już w 1850 roku. Została zaprojektowana przez znanego niemieckiego architekta Johannesa Vollmera.

Wybudowana na osi cmentarza, w stylu neogotyckim, założona na rzucie krzyża greckiego. Nad wejściem piaskowcowy portal z herbem rodzinnym. Wewnątrz zachowały się resztki zdobień i napisów. Kaplica w chwili obecnej jest remontowana. Okalający ją cmentarz jest zaniedbany i zarośnięty. Wiele z pozostałych płyt nagrobnych została zdewastowana, część rozkradziona. Przy murze, na lewo od bramy wejściowej, znajduje się zdewastowana kostnica, popadająca w coraz większą ruinę, również z 1885 roku Rodzina von Loesch od 1870 roku posiadała majątek w Pogwizdowie, dawnym Langhelwigsdorf. Ostatnim właścicielem majątku był Mark Friedrich von Loesch.

:, , , , , , , , , ,

Leave a Reply

Szukasz czegoś?

Użyj poniższego formularza:

Nadal nie znalazłeś tego, czego szukasz? Zostaw komentarz w notce, lub skontaktuj się z nami a zajmiemy się tym.

Blogroll

Kilka bardzo polecanych stron...