GeoExplorer

Tag: kaplica

Pogwizdów von Loeschów

by on Maj.06, 2014, under Ciekawe miejsca

Kaplica LoeschówPogwizdów to wieś oddalona o 5 km na północ od Bolkowa, na drodze pomiędzy wsiami Jastrowiec i Kwietniki. Wzmiankowana była po raz pierwszy w dokumencie księcia Henryka I Brodatego z 1203 roku jako Helmerichesdorf, czyli wieś Helmeryka (Elmeryka). W 1318 roku nazywana jako „Halvici Villa”. Henryk I Brodaty miał podarować wieś, założoną na prawie niemieckim, klasztorowi cysterskiemu w Lubiążu wraz z innymi wioskami leżącymi na obszarze góry Chełm, który obejmował 500 łanów frankońskich. Z treści dokumentu książęcego wynika, że wieś istniała znacznie wcześniej niż wskazywałaby na to pierwsza wzmianka o jej istnieniu. Świadczy też o tym wymownie romańska forma starego kościoła parafialnego, błędnie określanego nazwą cmentarnego, gdyż służył za cmentarny dopiero od 2 poł. XVIII wieku.

Co do genezy nazwy miejscowości, nazwa Pogwizdów oznacza „miejsce gdzie wiatr gwiżdże”, czyli w przenośni miejsce niedostępne. Wjeżdżając do wsi od strony Jastrowca po prawej stronie widoczny jest kościół p.w. Podwyższenia Krzyża. Wczesnogotycka świątynia powstała prawdopodobnie w 1 poł. XIII wieku. Jest budowlą kamienną, orientowaną, z prezbiterium zwróconym ku wschodowi, kaplicą ku południu i wieżą wznoszącą się od zachodu nad nawą, otoczona murem z kamienia łamanego. Do kościoła prowadzą dwa gotyckie portale z początku XIV wieku, jeden do nawy, drugi do kaplicy. Wyposażenie stanowią płyty nagrobne z piaskowca i epitafia dawnych właścicieli wewnątrz i na zewnątrz kościoła, m.in. rodziny von Schindel i Zettritz. W połowie XVI wieku kościół został przejęty przez protestantów, oddany katolikom w 1654 roku. Pod koniec lat 90-tych XX wieku w kościele odkryto malowidła ścienne.

Kilkadziesiąt metrów od kościoła, po drugiej stronie rzeki Przyłęcznica, znajdują się ruiny pałacu. Pałac w Pogwizdowie powstał około 1800 roku z inicjatywy Ernesta Wilhelma Nostitza w miejscu, w którym wcześniej stał dworek renesansowy strawiony przez pożar. Pałac miał dwie kondygnacje i nakryty był mansardowym dachem. W XIX wieku dobudowano do niego rodzaj zadaszonego podestu z czterema wysokimi kolumnami. Pałac nieremontowany od połowy lat 70-tych XX wieku popadł w ruinę i w takim stanie znajduje się do chwili obecnej. Nieopodal ruin znajduje się przypałacowy park. Najstarsza część założenia parkowego położona była na północny-zachód od pałacu. Znajdował się tam otoczony groblami rozległy staw gospodarczy, pełniący również funkcję stawu ozdobnego. Około 1874 roku parkowe założenia powiększono w kierunku południowym, gdzie łączyło się z lasem oraz ukształtowano otoczenia dwóch stawów gospodarczych po przeciwnej niż pałac stronie drogi w kierunku Bolkowa.

Wykorzystując istniejące ogrody regularne i ogrody gospodarcze oraz tereny dworskie na wschód od dworu założono rozległy park krajobrazowy o rozbudowanym systemie wodnym, misternym układzie dróg, a z południowej części parku wyprowadzono aleję do pobliskich Świn. Jego projektantem był Eduard Petzold, znany architekt krajobrazu. Na terenie zachowały się pozostałości parku pałacowego o powierzchni 9,5 ha. Przeważa w nim drzewostan rodzimy: lipy drobnolistne, dęby szypułkowe, ale są też rzadkie odmiany dębów. W okolicy rosną okazałe świerki pospolite, pomniki przyrody o obwodzie 2 – 2,5  metra, a pomnikowa topola czarna rośnie na wschodzie wsi. W centrum wsi znajduje się obelisk pamiątkowy (1202-2002) wzniesiony z kamieni, z kulminacją w postaci krzyża pokutnego z piaskowca.

Kolejnym kościołem jest poewangelicki kościół z 1741 roku p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego. Jest budowlą jednonawową, prostokątną, z zachowanym barokowym ołtarzem głównym i elementami wyposażenia pochodzącymi z fundacji właścicieli dóbr von Loeschów, m.in. obraz ołtarzowy, ambona. Wewnątrz znajduje się także szafa organowa. W 1796 roku w tym kościele ślub zawarł nieznany wówczas szerzej August Wilhelm von Gneisenau, późniejszy feldmarszałek pruski, który zabłysnął między innymi w bitwie pod Waterloo. Po 1945 roku stał się kościołem katolickim. Na północ od niego, po drugiej stronie drogi widoczna jest kaplica cmentarna ogrodzona kamiennym murkiem. Kaplica rodziny von Loesch pochodzi z 1885 roku, a okalający ją cmentarz, obecnie pozostałości ewangelickiego cmentarza, założony został już w 1850 roku. Została zaprojektowana przez znanego niemieckiego architekta Johannesa Vollmera.

Wybudowana na osi cmentarza, w stylu neogotyckim, założona na rzucie krzyża greckiego. Nad wejściem piaskowcowy portal z herbem rodzinnym. Wewnątrz zachowały się resztki zdobień i napisów. Kaplica w chwili obecnej jest remontowana. Okalający ją cmentarz jest zaniedbany i zarośnięty. Wiele z pozostałych płyt nagrobnych została zdewastowana, część rozkradziona. Przy murze, na lewo od bramy wejściowej, znajduje się zdewastowana kostnica, popadająca w coraz większą ruinę, również z 1885 roku Rodzina von Loesch od 1870 roku posiadała majątek w Pogwizdowie, dawnym Langhelwigsdorf. Ostatnim właścicielem majątku był Mark Friedrich von Loesch.

Leave a Comment :, , , , , , , , , , więcej...

Grota Puławska

by on Kwi.16, 2014, under Pod ziemią

GPNa przełomie XVIII i XIX wieku Puławy zyskały miano polskich Aten za sprawą rezydencji Czartoryskich, gdyż była drugim po Warszawie ośrodkiem życia politycznego i kulturalnego na ziemiach polskich. Przez blisko półtora wieku miasto było ośrodkiem naukowym, w którym funkcjonowały wyższe uczelnie oraz instytuty naukowe działające do chwili obecnej. Samo miasto położone jest na prawym, wysokim brzegu Wisły, gdzie jej koryto wygina się potężnym łukiem, a Dolina Środkowej Wisły ma tu szerokość kilkunastu kilometrów. Jednym z najciekawszych i najczęściej odwiedzanym zabytkiem w Puławach jest zespół pałacowo-parkowy, którego dzieje sięgają XVII wieku.

Nurt rzeki podmywając wysoki brzeg wyniósł materiał skalny osadzając go poniżej, tworząc wysoką, nadwiślańską skarpę, na której to w latach 1676-1679 marszałek Stanisław Herakliusz Lubomirski wybudował półobronny barokowy pałac, zakładając równocześnie pierwszy ogród. W 1706 roku pałac zostaje spalony przez Szwedów, po czym w 1722 roku córka Lubomirskiego, Elżbieta Sieniawska, rozpoczyna jego odbudowę kontynuowaną przez swoją córkę Zofię Denhoffową, późniejszą żonę księcia Augusta Czartoryskiego (od 1731 roku). Po śmierci Czartoryskiego majątek puławski dziedziczy Adam Kazimierz Czartoryski wraz z żoną Izabelą. W latach 1731-1736 następuje rozbudowa posiadłości, między innymi zostaje wybudowany rokokowy pałac i dokonano rewitalizacji parku.GP1Pod powierzchnią ziemi, w skarpie wiślanej, pomiędzy pałacem a Świątynią Sybilli, wydążono ciąg wyrobisk podziemnych, za sprawą wydobywania materiału skalnego stosowanego przy budowie rezydencji książęcej. Skały znajdujące się w podłożu, trzeciorzędowe opoki i gezy, okazały się bowiem świetnym i tanim budulcem, który ponadto był dostępny na miejscu. Wyrobiska te, pochodzące z XVIII wieku zostały nazwane Grotą Puławską i uznane za obiekt zabytkowy. Podziemne korytarze księżna Izabella Czartoryska wkomponowała w zaprojektowany w stylu romantycznym park pałacowy. Chodnikom nadano odpowiedni, charakterystyczny wystrój, urządzając w największej z powstałych tu komór kaplicę z ołtarzem. Przy wejściu do groty księżna Izabella poleciła ustawić sprowadzoną specjalnie z Włoch rzeźbę śpiącej pantery, w celu wywołania pożądanego nastroju grozy.

Obecnie figura ta znajduje się w Domku Gotyckim (muzeum) na terenie parku. Ciąg korytarzy Groty Puławskiej zlokalizowany jest na niewielkiej głębokości w zboczu skarpy równoległej do koryta Wisły. Na całość kompleksu wyrobisk składają się komory, z których to wybierano potrzebną do budowy skałę oraz łączących je korytarzy o łącznej długości 140 metrów. Korytarze mają zmienne nachylenie od 2-10 stopni, szerokość od 1,2-3,2 metra oraz wysokość 1,8-2,6 metra, zaś stropy w komorach znajdują się na wysokości od 3-4,5 metra. Największa z komór, w której urządzono kaplicę z ołtarzem ma wysokość 6,5 metra. Od 1984 roku na terenie zespołu parkowo-pałacowego prowadzone były prace badawcze i konserwatorskie, które umożliwiły zabezpieczenie i udostępnienie zwiedzającym w 2001 roku Groty Puławskiej.

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Szukasz czegoś?

Użyj poniższego formularza:

Nadal nie znalazłeś tego, czego szukasz? Zostaw komentarz w notce, lub skontaktuj się z nami a zajmiemy się tym.

Blogroll

Kilka bardzo polecanych stron...