GeoExplorer

Tag: mauzoleum

Kościół św.Marii Dominiki Mazzarello w Lubinie

by on Cze.18, 2014, under Zabytki

KDMTen XIV-wieczny gotycki kościół znajduje się przy ul. Przemysłowej w Lubinie i jest filialnym kościołem rzymskokatolickim parafii w Chróstniku. Najstarsza wzmianka pochodzi z 1399 roku i związana jest z nadaniem mu uprawnień parafialnych. Świątynia została przebudowana i powiększona w XVII wieku, a następnie restaurowana w XIX wieku. Częściowo zniszczona podczas II wojny światowej, kiedy to między innymi w 1945 roku zniszczono ostrosłupowy hełm wieży, poddana była odbudowie podjętej w latach 1959-1960, a zarazem obniżona o czym świadczy widoczny ślad po wschodniej stronie wieży. Kościół jest wzniesiony na planie prostokąta, orientowany, z kamienia i z cegły. Jednonawowy z węższym, prostokątnym prezbiterium i zakrystią. Od zachodu przylega do niego kwadratowa, kamienna wieża przykryta płaskim dachem.KDM (1)Korpus nawowy, prezbiterium i przybudówki zwieńczone są dachami dwuspadowymi. Od południa do wieży przylega XVII-wieczne, dwukondygnacyjne mauzoleum grobowe rodziny von Hoberck, pełniące funkcję kaplicy, ze sklepieniem krzyżowym wspartym na filarze centralnym. W podziemiach znajduje się krypta grobowa ze sklepieniami kolebkowymi, w której umiejscowione są trumny oraz kamienne sarkofagi. Wewnątrz kościoła zachowały się renesansowe, bogato zdobione rzeźbiarsko i polichromowane, ołtarz i ambona oraz barokowa, dekorowana ornamentem roślinnym loża kolatorska z przełomu XVII i XVIII wieku, która po wojnie została zamurowana. Loża kolatorska to określenie (kolator) pochodzące z łaciny i oznaczające darczyńcę, patrona kościoła, opiekuna lub fundatora.KDM (2)Kolatorami byli dawniej właściciele ziemscy z terenu parafii. Mieli między innymi prawo przedstawiania biskupowi kandydatów na beneficjentów przy kościele, mogli wewnątrz świątyni umieszczać tablice nagrobkowe i posiadać własne, wydzielone miejsce w trakcie nabożeństw – loże. Wewnątrz kościoła zachowały się również piaskowcowe płyty nagrobne Krzysztofa von Brauchitscha (rodzina Brzuchaczy) i jego żony Ewy von Brauchitsch z domu Bock, z około 1600 roku. Kościół otoczony jest murem ceglano – kamiennym. Na jego terenie znajduje się kilka kamiennych płyt nagrobnych, wiekowa studnia (czynna), a na elewacji kościoła kilka piaskowcowych okazałych płyt epitafijnych. W 1969 roku ksiądz Szafarski sprowadził relikwie i wizerunek św. Marii Dominiki Mazzarello, założycielki sióstr Salezjanek. Mówi się o niej jako o świętej Marii.KDM (3)Urodziła się 9 maja 1837 roku w Mornese, a zmarła 14 maja 1881 roku w Nizza Monferrato. Wychowywana była w głębokiej pobożności i niestrudzonej pracowitości, a to ściśle złączone było ze zmysłem praktycznym i zdrowym rozsądkiem. Cechy te uzewnętrzniły się także później, gdy była Przełożoną. Mając 15 lat zapisała się do Stowarzyszenia Córek Maryi Niepokalanej i rozpoczęła apostolat wśród dziewcząt. W wieku 27 lat zapada na tyfus. Choroba miała mocny oddźwięk duchowy – doświadczenie słabości fizycznej z jednej strony czyni głębszym zanurzenie w Bogu, a z drugiej strony popycha do otwarcia pracowni krawieckiej w celu nauczania dziewcząt zawodu, modlitwy i miłości do Boga. Dzięki intensywnemu uczestnictwu w sakramentach i pod mądrym i światłym przewodnictwem księdza Pestarino, czyni wielkie postępy w życiu duchowym.KDM (4)Podczas pierwszej wizyty księdza Jana Bosko w Mornese (1864 rok) miała powiedzieć: „Ksiądz Bosko to święty, a ja to czuję”. W 1872 roku ksiądz Bosko wybrał ją do zainicjowania Zgromadzenia Córek Maryi Wspomożycielki. Jako przełożona okazała się zdolną formatorką i mistrzynią życia duchowego, miała charyzmat radości pogodnej i zaraźliwej, promieniując radością i włączając kolejne dziewczęta w misję poświecenia się wychowaniu kobiet. Zgromadzenie rozwijało się szybko. W chwili śmierci zostawiła swoim Córkom tradycję wychowawczą całkowicie przenikniętą wartościami ewangelicznymi: poszukiwanie Boga poznawanego podczas katechezy i gorącą miłość, odpowiedzialność w pracy, szczerość i pokorę, surowość życia i radość z dawania siebie.KDM (5)Beatyfikowana została 20.11.1938 roku przez Piusa XI, kanonizowana 24.06.1951 roku przez Piusa XII. Jej szczątki spoczywają w Bazylice Maryi Wspomożycielki w Turynie. Wspomnienie liturgiczne w kościele katolickim obchodzone jest 14 maja, a zgromadzenie salezjańskie wspomina świętą 13 maja. Corocznie obchodzony jest tu odpust parafialny, na który zjeżdżają się siostry Salezjanki, Salezjanie i młodzież salezjańska. Po remoncie organów odbywają się koncerty organowe. Na koniec warto też wspomnieć o znajdującym się około 200 metrów na zachód od kościoła, między rozwidleniem szutrowych dróg a dawnym stawem, kamiennym obelisku poświęconym pamięci ofiar I wojny światowej. W sąsiedztwie kościoła znajdował się do niedawna drewniany budynek mieszkalny przypominający swym wyglądem średniowieczny szynk.

Możliwość komentowania Kościół św.Marii Dominiki Mazzarello w Lubinie została wyłączona :, , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Pałac w Żelaznym Moście

by on Maj.31, 2014, under Zabytki

ŻM PałacŻelazny Most (Eisemost) to wieś wzmiankowana już w 1315 roku. Jej nazwa wywodzi się bądź od źle przetłumaczonej nazwy niemieckiej – Eisemost, która to sama w sobie nic nie oznacza, bądź od nieistniejącego, trudnego do zlokalizowania dziś mostu z rudy darniowej. Od XVII wieku przeszła na własność Andrzeja Kłobuczyńskiego i jego potomków do połowy XIX wieku. W 2 połowie XVIII wieku rodzina Kłobuczyńskich wznosi we wsi barokowy pałac u podnóża ciekawych morenowych wzniesień porośniętych lasem. Pod koniec XIX wieku od południa założono malowniczy park krajobrazowy. Pałac remontowany był na początku XX wieku. Był budynkiem prostokątnym, murowanym z cegły, z wkładkami dużych kamieni polnych, dwutraktowym i dwukondygnacyjnym, nakryty czterospadowym dachem łamanym. Całość posiadała rozległe podpiwniczenia. Narożniki elewacji zewnętrznej akcentowane były zdwojonymi pilastrami.ŻM Pałac (1)Od północy i południa na I piętrze, nad wejściami, posiadał wypusty balkonowe dekorowane piaskowcami. Od południowej strony, między pałacem a parkiem, zachowały się pozostałości piaskowcowej fontanny. Podczas II wojny światowej pałac uległ sporym zniszczeniom, nie mniej jednak częściowo nadawał się do użytku i był wykorzystywany przez miejscową spółdzielnię rolną jako magazyn zboża. W kolejnych latach został wyremontowany i umiejscowiono w jego wnętrzach przedszkole. Definitywnie został opuszczony w 1971 roku i od tego czasu popada w coraz większą ruinę, podobnie jak sąsiednie zabudowania gospodarcze. Podobnie stało się z mauzoleum grobowym rodziny Kłobuczyńskich, które zlokalizowane było na pobliskim wzgórzu.ŻM Pałac (2)W przypałacowym parku jak i drodze prowadzącej na wzgórza odnaleźć można okazałe kasztanowce i dęby, a w samym parku studnię – ujęcie wody. Andrzej Kłobuczyński został pochowany na cmentarzu przykościelnym kościoła p.w. św. Barbary w Żelaznym Moście (pierwotny kościół z XIV wieku został rozebrany, a obecny ufundowany właśnie przez Andrzeja Kłobuczyńskiego w 1664 roku), jak i jego potomkowie: syn Karol Andrzej (zm. 1756 rok), wnuk Maksymilian Ferdynand (zm. 1779 rok) i prawnuk Karol Maksymilian (zm. 1822 rok). Niestety brak jest ich pomników nagrobnych. Pałac, a w zasadzie resztki jego murów, ogrodzony jest siatką i grozi w każdej chwili zawaleniem, podobnie jak przypałacowe budynki gospodarcze. Można mu chwili obecnej nadać status stałej ruiny.

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Czerwony Kościół

by on Kwi.30, 2014, under Zabytki

Pałac 1881 rokCzerwony Kościół (Rothkirch) to niewielka wieś oddalona o 12 km od Legnicy. Wzmiankowana była po raz pierwszy w 1302 roku. Kolejna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1315 roku kiedy to Bolesław III nadał rycerzowi Woysicusowi patronat nad tamtejszym kościołem, a następna została zanotowana w 1316 roku i ma ona ścisły związek z rodziną von Rothkirch, będących właścicielami wsi, co zostało udokumentowane już w 1370 roku. Rodzina ta pochodziła z tyrolskiego, zwała się kiedyś Tauer i przybyła na Śląsk w 1186 roku z Jadwigą z Meranu, gdy została ona żoną księcia Henryka I. Osiedliwszy się w Czerwonym Kościele przybrali nazwisko Rothkirchów. W 1374 roku Gunzel von Rothkirch sprzedaje wieś von Schllendorfowi. Kolejnymi właścicielami Czerwonego Kościoła są rody von Lessota und Stelbau, von Falkenhayn, von Festenberg-Packisch.CK1We wsi znajduje się wczesnogotycki kościół filialny p.w. Narodzenia NMP wzniesiony około 1300 roku. Świątynia jest budowlą orientowaną, jednonawową, wybudowaną z kamienia łamanego i cegły. Do nawy od wschodu przylega kwadratowe prezbiterium zamknięte poligonalna absydą. Całość nakryta jest sklepieniem krzyżowym, absyda sklepieniem klasztornym. Na ścianie prezbiterium znajduje się przyścienne sakramentarium, w narożniku kamienna służka z kielichową głowicą. W nawie zobaczyć można sześć całopostaciowych renesansowych piaskowcowych płyt nagrobnych z XVII wieku. Przed ołtarzem w podłodze znajdują się krypty grobowe. Ołtarz, ambona i chrzcielnica barokowe. Nad wejściem dwupoziomowe drewniane empory.CK2Kościół nie posiada organów (prospektu organowego). Świątynia przebudowywana była w latach 1697 i 1718 i wówczas przebudowano ją na barokową (dobudowano drewnianą wieżyczkę), następnie restaurowana w XIX wieku. Była w posiadaniu ewangelików. W murze otaczającym kościół jak i na jego elewacji znajduje się duża ilość wmurowanych kamiennych płyt i epitafiów nagrobnych z XVI-XVII wieku. Niegdyś wokół kościoła znajdował się przykościelny cmentarz. Przy kościelnym murze znajduje się mauzoleum poświęcone pamięci żołnierzy poległych w I wojnie światowej pochodzących z Czerwonego Kościoła, Goślinowa, Pawłowic i Smokowic z wmurowaną płytą, na której są wymienieni.CK3Mauzoleum w chwili obecnej jest remontowane. Kolejnym interesującym zabytkiem Czerwonego Kościoła jest późnoklasycystyczny zespół pałacowy wraz z przyległym parkiem i stawem. Pałac został wniesiony dla Carla Hansa Ernsta von Rothkirsch und Panthen w 1794 roku na miejscu starszego założenia. Jest budowlą neoklasycystyczną wzniesioną według projektu Carla Gottharda Langhansa, założoną na planie prostokąta, trzytraktową i dwukondygnacyjną, nakrytą dachem mansardowym (dachówka). Elewacje są akcentowane ryzalitami, w środkowej części kolumnowy portyk. Wewnątrz znajduje się owalna sala balowa zdobiona niegdyś dekoracją klasycystyczną.CK4Pod całym pałacem znajdują się rozległe podziemia obudowane cegła, ze sklepieniami kolebkowo – krzyżowymi, obecnie w większości odrestaurowane. Zarówno frontowa, jak i tylna elewacja północno-zachodnia są niesymetryczne. Od wschodu zdobią je dwa masywne ryzality. Zachodnia część budynku posiada po środku dodatkowe wejście w poligonalnej dobudówce. Całość budynku kryje z podwójnymi lukarnami. Częściowo był przebudowywany na przełomie XIX i XX wieku oraz po wojnie od 1982 do 1987 roku. Pałac wraz z przylegającym rodzinnym majątkiem odkupuje Hans Sigismund von Rothkirch und Panthen 16 lipca 1776 roku i pozostaje on w rękach tej rodziny do 1945 roku.CK5Jego wnuk, który został baronem w 1839 roku za zgodą cesarza utworzył Ordynację Rothkirchów w myśl, której majątek przechodził bez podziału na najstarszego potomka rodu. Ostatnim właścicielem majątku był Hans Joachim von Rothkirch und Trach. Na przypałacowym terenie znajduje się kilka budynków gospodarczych, między innymi dawna stajnia (obecnie adaptowana na budynek mieszkalny), oficyna mieszkalna. Od zachodu do pałacu przylega park otoczony częściowo murem, a od wschodu staw z drewnianym pomostem. Budynek pałacu usytuowany jest prawie w centrum parku. Kształt parku w rzucie jest nieregularny ograniczony drogami dojazdowymi i gruntami uprawnymi. Zajmuje powierzchnię 2,8 ha. Obecnie trudno dostrzec jego pierwotny układ przestrzenny.CK6Za pałacem dawna polana została przekształcona w ogród warzywny, a z parku pozostało kilka egzemplarzy bardzo pięknych i starych drzew. Pomiędzy pałacem a stawem rośnie okazały platan – pomnik przyrody. Od 1945 roku zarówno pałac i park należały do PGR-u. Pomieszczenia pałacu były częściowo wykorzystywane jako mieszkania dla pracowników. Obecnie pałac stanowi własność prywatną, jest remontowany a zwiedzanie wymaga zgody właściciela. Na koniec pragniemy serdecznie podziękować uprzejmemu panu kościelnemu, który otworzył nam kościół i zdradził kilka interesujących faktów z jego historii oraz panu, żartobliwie określającego się „kustoszem” za oprowadzenie po pałacowych wnętrzach.

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , więcej...

Sichów von Richthofena

by on Mar.12, 2014, under Ciekawe miejsca

Sichów,pozostałości przypałacowego mauzoleumSichów (Seichau) to wieś położona między Jaworem a Złotoryją, wzmiankowana w 1217 r. jako Sichovici, a w 1323 r. jako Sichowe, podarowana w 1223 r. przez księcia Henryka I Brodatego cystersom z Lubiąża, którzy w 1249 r. sprzedali ją. Odkrycia archeologiczne świadczą, że osadnictwo ludzkie występowało tu już w neolicie i epoce brązu. W 1732 r. ponownie wraca do cystersów i pozostaje pod ich władaniem do momentu sekularyzacji zakonu w 1810 r. W tym czasie mieszkańcy Sichowa w większości byli ewangelikami, dlatego też w 1742 r. zbudowano tu kościół i szkołę ewangelicką. Wieś pod władzą klasztoru była bardzo bogata posiadłością i szybko się rozwijała. W XVII w. jej okolice były terenem powstań chłopskich. Podczas kampanii napoleońskiej w 1813 r. wieś została poważnie zniszczona. Sichów wielokrotnie zmieniał właścicieli. Wiążą się z nią tradycje górnicze związane z wydobyciem bazaltu, węgla brunatnego oraz w latach 1749 – 1877, rud miedzi w kopalniach „Albert Loranz” (1851 – 1867 r.)  i „Hirsch” (1857 r.), o czym przypomina wagonik ustawiony w centrum wsi. Eksploatowane rudy występowały w postaci żył w łupkach zieleńcowych, a koncentracja miedzi według analizy z 1749 r. wynosiła 4%, ołowiu 4,5% z domieszką srebra 0,05%. Okolice są bogate w złoża wielu minerałów, m.in. azuryt, piryt, kupryt, miedź rodzima, srebro rodzime, goethyt, jarosyt, hematyt.Sichów,kościółKościół p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP pochodzi z końca XIII w., zbudowany z kamienia łamanego, w stylu romańsko – gotyckim, przebudowywany kilkakrotnie w okresie XV-XVII w. (m.in. dobudowano wieżę), ma prostokątną nawę przykrytą drewnianym stropem i węższym prezbiterium przykrytym sklepieniem żebrowym. Najcenniejszym elementem wyposażenia jest kamienna chrzcielnica z około 1140 r., neogotycki drewniany ołtarz oraz prospekt organowy z XIX w. Otoczony jest kamiennym murem w którym zachowały się kamienne epitafia, tablice nagrobne, a także jeden z największych krzyży pokutnych o wymiarach 222×73 cm. Cmentarz przykościelny datowany jest na 2 poł. XIII w.

We wsi zachowały się ruiny spalonego w 1945 r. barokowego pałacu. Pierwotny, renesansowy dwór obronny otoczony fosą, został wzniesiony pod koniec XVI w. przez ówczesnego właściciela von Gersdorfa na miejscu dawnego grodziska. Następnie w XVIII w. przebudowano go na barokowy pałac, który w XIX w. otrzymał swój neorenesansowy wygląd. W 1830 r. pałac przechodzi na własność Manfreda von Richthofena, podróżnika, kolekcjonera, który zgromadził w pałacu dużą kolekcję dzieł sztuki i zbiory etnograficzne z całego świata. Zasadził on w przypałacowym parku i oranżeriach dużą ilość egzotycznych roślin, a dla swojej żony (szwedzkiej aktorki) wybudował w parku basen kąpielowy. Pod koniec II wojny światowej gościł tu przez tydzień gubernator Hans Frank, przywożąc ze sobą kolekcję dzieł sztuki zrabowaną na Wawelu i muzeum Czartoryskich.Sichów,ruiny pałacuW parku zachowała się ruina mauzoleum z XIX w. Park pierwotnie był ogrodem gospodarczym, który powstał w XVII w., a dopiero w 1889 r. został przekształcony w park z elementami romantycznymi. Z tego też okresu zachowały się najstarsze drzewa – platany, buki, dęby i lipy. Graby tworzące aleję służyły jako promenada spacerowa. W latach 1907-1909 drzewostan parkowy został wzbogacony o nowe drzewa, głównie iglaste. Z tego okresu pochodzi aleja kasztanowców wyznaczająca wjazd do rezydencji. W parku rośnie tulipanowiec będący najgrubszym osobnikiem tego gatunku w Polsce, o obwodzie 470 cm. Drzewa znajdujące się w parku uznane zostały za pomniki przyrody. Aleja lipowo – kasztanowa składa się z 83 lip i 68 kasztanowców. Od 2011 r. podczas „Święta Tulipanowca” mieszkańcy zapoczątkowali nową tradycję corocznego sadzenia drzewka tulipanowca. Pomysł ma ideę zapewnienia walorów przyrodniczo – krajobrazowych. Pałac obecnie jest własnością prywatną, ogrodzony siatką i grozi zawaleniem. Sam park ogrodzony jest pozostałościami kamiennego muru i jest terenem zaniedbanym. Przez park i w pobliżu ruin pałacu przepływa potok Gajka.Schilfberg.Odsłonięcie bazaltów pod szczytemKierując się niebieskim szlakiem na południe od pałacu i parku, dotrzeć można do Krzyżowej Góry 258 m n.p.m. oraz bliźniaczej góry Trzcina (Schilfberg) 251 m n.p.m., będących bazaltowymi wzgórzami. Zbocza tej drugiej porośnięte są lasem liściastym, w którym rozrzucone są liczne głazy bazaltowe. Na jej szczyt wprowadza ścieżka dydaktyczna, niestety brak jest jakichkolwiek informacji na jej trasie czego ma ona dotyczyć. U szczytu znajduje się odsłonięcie bazaltów, stary łom. Sam szczyt posiada zagospodarowanie w postaci płaskiego plateau, ogrodzonego murkiem na planie koła, na które wprowadzają kamienne schody. Remont plateau był przeprowadzony w 2004 r wraz z ustawieniem nań stalowego krzyża. Na  szczycie znajduje się ograniczony, poprzez korony drzew, punkt widokowy na północ. Przy drodze gruntowej prowadzącej u stóp góry Trzcina (od wschodu) w kierunku kolejnego wzgórza, znajdują się pozostałości rozszabrowanego cmentarzyka Richthofenów, z pozostałym i ocalałym jednym słupkiem grobowym. Niegdyś znajdowało się w tym miejscu 12 płyt nagrobnych. Warto też odwiedzić starą nekropolię na północ od wsi (obok nowego cmentarza), zlokalizowaną przy drodze Sichów – Sichówek. Na cmentarz wprowadza od drogi, przez pozostałości bramy, aleja drzew będąca niegdyś główną. W chwili obecnej jest on zaniedbany i zarośnięty, a kilka pozostałych tablic nagrobnych w większości jest zdewastowanych.

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Sokołowiec. Pałac i kościół

by on Mar.09, 2014, under Zabytki

Sokołowiec (Falkenhain) to łańcuchowa wieś położona na zachód od Świerzawy u podnóża Wzgórz Sokołowskich, wzmiankowana w 1267 r. pod łacińską nazwą Valcnai. Na Grodowym Wzgórzu (386 m n.p.m.) – pierwszym wzniesieniu na zachód od wsi (na mapach turystycznych bez nazwy) istniał w średniowieczu gródek, potem zameczek rycerski, o którym dokumenty wspominają w latach 1369 i 1400, zaś legenda cofa jego powstanie do 1206 r., za założyciela uważając księcia Henryka Brodatego. Podczas najazdu husytów, prawdopodobnie w 1427 r. został zniszczony, ale wkrótce odbudowano go i stał się, jak wiele innych zamków sudeckich, siedzibą rycerza-rozbójnika Cunze de Pedril. W 1475 r. Cunza pojmano, a zamek zburzono. Dziś nie ma po nim śladów. Swą polską nazwę wieś otrzymała w listopadzie 1946 r. Potocznie dzielona jest na trzy części: Sokołowiec Dolny, Środkowy i Górny. W Sokołowcu Dolnym znajduje się zrujnowany i rozszabrowany w chwili obecnej pałac wzniesiony na przełomie XVII i XVIII w., w formie barokowego dworu, a następnie przebudowany w 2 poł. XVIII w. oraz odbudowany po pożarze w 1848 r. Składa się na niego dwukondygnacyjna budowla z trzykondygnacyjnym ryzalitem wejściowym i dwukondygnacyjnym tarasem dostawionym jako prostopadłe skrzydło boczne. W przyziemiu zachowały się sklepienia kolebkowe i krzyżowo – kolebkowe, a wyżej stropy belkowe. Pokryty jest dachem mansardowym. W pobliżu znajdują się okazałe zabudowania gospodarcze dawnego folwarku z pocz. XIX w., umiejscowione wokół dużego majdanu oraz po zachodniej stronie pałacu dawny, zapuszczony obecnie staw. Na północ od pałacu znajduje się rozległy park z końca XVIII w. wraz z pozostałościami (ruinami) rezydencji letniej dawnych właścicieli. Na wzgórzu, po drugiej stronie szutrowej drogi biegnącej w kierunku wschodnim, wśród drzew, znajdują się pozostałości po mauzoleum/grobowcu rodzinnym przedwojennych właścicieli, wysadzone po II wojnie światowej przez Rosjan. Należy zachować szczególną ostrożność w trakcie zwiedzania wnętrza pałacu gdyż obiekt grozi zawaleniem.

W centrum wsi znajduje się romański kościół p.w. św. Jadwigi, wzniesiony w 1 poł. XIII w., choć pierwsza wzmianka o nim pochodzi dopiero z 1399 r., a następnie przebudowany w XVI i XVIII w. W trakcie przebudowy podniesiono absydę, dodano przypory, dobudowano wieżę i kaplicę, wymurowano nowe sklepienia oraz przekuto pierwotny kształt okien. Odbudowano go ponownie po pożarze w 1848 r. Był wielokrotnie remontowany. Kościół jest jednonawowy z wyodrębnionym prezbiterium zamkniętym półkolistą absydą. Do prezbiterium przylega zakrystia i kaplica, a po zachodniej stronie wznosi się wieża. Wnętrze kościoła posiada bogate, głównie barokowe wyposażenie, w tym m.in. trzy polichromowane drewniane ołtarze z 1 poł. XVIII w., drewnianą polichromowaną ambonę i kamienną chrzcielnicę z drewnianą pokrywą oraz polichromowane figury i olejne obrazy z XVIII i XIX w. Do niedawna znajdowała się tutaj także gotycka drewniana figura Madonny z Dzieciątkiem z XV w., która została przewieziona i obecnie znajduje się w Muzeum Archidiecezjalnym w Legnicy. W bogatym ołtarzu głównym znajduje się obraz z rzadko przedstawianą sceną Narodzenia patronki kościoła. Jeden z barokowych obrazów w prezbiterium – bardzo zniszczona Apoteoza matki Boskiej – przypisywany jest szkole Michała Willmanna. Teren kościoła ogrodzony jest kamienno – ceglanym murem na planie koła, na którym znajduje się przykościelny cmentarz. Na ścianach kościoła jak i murze go okalającym zachowały się kamienne epitafia i renesansowe nagrobki.

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , więcej...

Totenburg w Wałbrzychu

by on Sty.23, 2014, under Historia

TWW Wałbrzychu wysoko ponad miastem wznosi się góra Niedźwiadki. W obrębie jej północnego stoku, na rozległym spłaszczeniu, znajduje się unikatowy zabytek epoki nazistowskiej – kamienne mauzoleum poświęcone miejscowym narodowosocjalistycznym bojówkarzom zabitym w różnych akcjach partyjnych. Podobnie jak inne tego typu obiekty, upamiętniało także niemieckich żołnierzy z danego regionu poległych na frontach I wojny światowej, a jako nietypowy lokalny akcent dodano inskrypcję dedykowana śląskim robotnikom, którzy zginęli na posterunku pracy. Duże znaczenie w wyborze lokalizacji miała rozciągająca się stąd rozległa panorama, co nie tylko wzmacniało doznania odwiedzających, ale przede wszystkim czyniło widocznym w znacznej części Wałbrzycha znicz płonący całodobowo nad mauzoleum.TW1Budowla ta była elementem ogólnoniemieckiego programu wznoszenia spektakularnych pomników chwały (Ehrenmal) czczących poległych w boju germańskich żołnierzy, ewentualnie wybitnych wodzów czy miejsca bitew. W odróżnieniu od wcześniejszych pomników ofiar konfliktu lat 1914-1918 obecnych prawie w każdej wsi i miasteczku Niemiec, które zazwyczaj były skromne w treści i formie, nakierowane na zachowanie pamięci o licznych zmarłych z danej miejscowości i stawiane z inicjatywy ich rodzin, hitlerowskie „sanktuaria” pełniły rolę propagandową jako ośrodki indoktrynacji społeczeństwa, zwłaszcza młodzieży, w duchu kultu śmierci za „Nowe Niemcy” i gotowości oddania życia w dalszej walce o idee nazizmu. W bogatej wizualnie oprawie urządzano tam wiece i uroczystości, były one też celem licznych turystyczno-ideologicznych rajdów młodzieży.TW2Obiekty takie miały wiele wspólnych cech: surową, monumentalną bryłę wzniesioną z naturalnego kamienia, często wzorowaną na architekturze militarnej, bardzo skromne zdobienia zewnętrznych fasad, bogaty wystrój wnętrza (mozaiki,posągi), w miarę możliwości eksponowane położenie na jakimś wyniesieniu oraz rozległy plac lub amfiteatr jako miejsce masowych zlotów. Wałbrzyski Ehrenmal to modelowy przykład takiego założenia. Jest on dziełem jednego z czołowych twórców wojskowej sztuki cmentarnej Roberta Tischlera. Jako naczelny architekt (1926-1959) Volksbundes Deutscher Kriegsgraberfursorge wprowadził nowe standardy projektowania niemieckich cmentarzy wojskowych w kraju i za granicą odchodząc od jednolitego wzoru i preferując indywidualne komponowanie każdego z nich w ścisłym związku z lokalnym krajobrazem, choć z bardzo skromną, niskopienna zielenią ogrodową.TW3Według jego koncepcji cmentarze te powinny być pomnikiem chwały żołnierza germańskiego, toteż wznosił okazałe, symboliczne mauzolea, pomyślane jako centra ideowe nekropolii. Wałbrzyski pomnik powstał w latach 1936-1938 i obejmował mauzoleum, spory plac defiladowy zaprojektowany na planie podkowy (60×50 m) z trzema wejściami i rzędem 14 masztów flagowych ulokowanych na obwodzie placu. Gmach mauzoleum ma formę prostokąta o wymiarach 28×24,5 m i wysokość 6 m od strony placu defiladowego, a 7,5 m od przeciwnej strony.Naroża są zbudowane w postaci kwadratowych baszt i lekko wysunięte przed linie muru, podobnie jak baszta wejściowa wysunięta 1,5 m przed ścianę. Prawie cały budynek składa się tylko z krużganka z ciągiem arkad obiegającego rozległy kwadratowy dziedziniec o boku 16 m.TW4Jedynie we wschodniej części mauzoleum znajduje się 6 sal, w tym dwie w basztach narożnych, gdzie wystawiano księgi pamiątkowe i z których jest przejście do niskich skrzydeł będących przedłużeniem fasady głównego gmachu, a zakończonych pokaźnymi mastabami zwieńczonymi orłem z rozpostartymi skrzydłami na kuli opatrzonej swastyką (kule i orły nie zachowały się). W rezultacie oba skrzydła z mastabami i fasada mauzoleum tworzą ścianę długości 50 m zamykającą plac defiladowy. Budynek ma rozległe piwnice głębokości do 4 m. Obecnie są częściowo zarwane. Na środku brukowanego dziedzińca wznosił się znicz z brązu w postaci zdobionej kolumny, z czterema lwami u podstawy i trzema nagimi młodzieńcami podtrzymującymi misę ogniową z wiecznym ogniem, minimalnie wystającą ponad poziom dachu. Było to dzieło berlińskiego rzeźbiarza i malarza Ernsta Geigera.TW5Gmach mauzoleum swoją formą, surowością kamiennych murów grubych na 60-70 cm, basztami, brakiem okien, zastąpionych sporadycznymi wąskimi strzelnicami, imituje z zewnątrz fortecę. Prawdziwy Totenburg. Atmosferę tajemniczości i surowości pogłębia jedyny zewnętrzny otwór wejściowy, wysoki, ale niezwykle wąski (78 cm szerokości) z niewielka rzeźbą w tympanonie (nie zachowała się). Wnętrza prezentowały się bardziej ozdobnie, dzięki wyłożeniu stropów krużganka złotą i marmurową, białą i niebieską, mozaiką z wiodącym motywem gwiazd, zróżnicowanej architekturze sklepień i portali wewnętrznych, płytom i inskrypcjom epitafijnym, płaskorzeźbie herbu Wałbrzycha, wspomnianemu zniczowi oraz dużej różnorodności użytego kamienia. Również bruk dziedzińca uformowano w ozdobne pasy, radialnie rozchodzące się od kolumny.TW6Płyty, bruki, napisy i mozaiki nie przetrwały do czasów obecnych, podobnie jak znicz. Prawie cały kompleks zbudowano z naturalnego kamienia, jedynie dachy i piwnice są z betonu, a część wewnętrzna ścian działowych w salach pełniących funkcję pomieszczeń technicznych, z cegły. Większość surowca sprowadzono z Opolszczyzny. Ściany mauzoleum, filary krużganka i oba skrzydła odchodzące od głównego korpusu wraz z kończącymi je wielkimi mastabami wykonano z bloków łamanego wapienia z rejonu Góry Świętej Anny. Jedyną lokalna skałą pojawiającą się w wałbrzyskim kompleksie jest czerwony, drobnoziarnisty piaskowiec, z którego wykonano elementy placu defiladowego przed mauzoleum, głównie schody wejściowe od strony drogi dojazdowej wraz z przyległym murem platformy, krawężnik wyznaczający zewnętrzny obwód całego placu i duże, 1×1 m, płyty podstaw masztów.TW7Niestety mauzoleum wałbrzyskie jest mocno zdewastowane i niezabezpieczone. Trudno zaprzeczyć, że obiekt ten powstał bardziej jako pomnik nazizmu niż miejsce upamiętnienia zmarłych i przywrócenie go do stanu pierwotnego nie wchodzi w rachubę. Jednakże z drugiej strony częściowo wyremontowany, zaopatrzony w tablice prezentujące na przykład architekturę w służbie ideologii hitlerowskiej i zbrodnicze skutki tegoż, mógłby być nie tylko atrakcja turystyczną, ale i pełnić swoiste funkcje dydaktyczne, tym razem już w duchu szowinizmu niemieckiego, a raczej wymownego ostrzeżenia przed totalitaryzmem.

Możliwość komentowania Totenburg w Wałbrzychu została wyłączona :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Szukasz czegoś?

Użyj poniższego formularza:

Nadal nie znalazłeś tego, czego szukasz? Zostaw komentarz w notce, lub skontaktuj się z nami a zajmiemy się tym.

Blogroll

Kilka bardzo polecanych stron...