GeoExplorer

Tag: Oddział Partyzancki „Chełm”

Pułkownik Franciszek Faix (2) – suplement

by on Cze.11, 2018, under Historia

W Biuletynie Samorządowym Gminy Bystra-Sidzina nr 4 (72) z kwietnia 2018 roku na stronie 11-12 ukazał się artykuł pod tytułem: „Zapomniany bohater z Bystrej Podhalańskiej”, opowiadający o pułkowniku Franciszku Faxie.
Czy rzeczywiście pułkownik Franciszek Faix był bohaterem z Bystrej?
Oto kilka faktów…
Autor artykułu w Biuletynie Samorządowym podał informację jakoby  – cytat ze strony 11:
„(…) jako 15 letni uczeń giminazjum, 18 listopada 1911 roku wstąpił do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Jordanowie. W latach 1912-1914 przeszedł szkolenie wojskowe w Sokolich Drużynach Strzeleckich. Uczestniczył w kursie wojskowym w Limanowej oraz w wielu wykładach o tematyce wojskowej”.

Po dotarciu do materiałów źródłowych okazało się, że do Bystrej przeprowadzili się tylko rodzice Franciszka Faixa wraz z pozostałym rodzeństwem. Sam Franciszek pozostał w Cieszynie i nigdy w Bystrej nie mieszkał. Nie pamiętają go nawet autochtoni. Zatem?

Fakty: Do maja 1914 roku był uczniem gimnazjum w Cieszynie. 18 listopada 1911 roku zostaje członkiem Związku Strzeleckiego, a 16 sierpnia 1914 roku wraz z drużyną Związku Strzeleckiego z Cieszyna wstąpił ochotniczo do Legionów Polskich.
Skąd zatem nagła, ponad 120-kilometrowa rozbieżność w miejscach pobytu i edukacji Franciszka Faixa, Cieszyn – Jordanów (Bystra)? Można w tym miejscu pokusić się o stwierdzenie dorabiania lokalnych bohaterów i poprawiania lokalnej historii.Celowe zamierzenie czy też brak kompetentnej wiedzy osób informujących autora (?), pominięcie weryfikacji uzyskanych informacji (?) – w to nie będę się zagłębiał, opierajmy się na potwierdzonych faktach. Korygujmy dalej.
Cytat: „Wskutek zdrady żołnierzy Czeskich pod Czartoryskiem koło Bielgowa 7 listopada 1915 roku, pluton dowodzony przez Franciszka Faixa zmuszony został do walki wręcz na bagnety. Pluton został zniszczony. Dowódca ciężko ranny dostał się do rosyjskiej niewoli i został wywieziony na Sybir do obozu jenieckiego w Semipałatyńsku. Tu przebywał do 10 sierpnia 1918 roku”.

Fakty: 5 listopada 1915 roku Faix zostaje ranny podczas walk na froncie rosyjskim, natomiast 8 listopada 1915 roku dostaje się do niewoli rosyjskiej i zostaje umieszczony w rosyjskim szpitalu wojskowym na Syberii. Po wyleczeniu ran uczęszczał do gimnazjum gdzie zdał egzamin maturalny.

Cytat: „Od 12 lipca 1919 roku, jako dowódca grupy operacyjnej, uczestniczył w walkach z wojskami bolszewickimi w stepach kułundyjskich. Podczas odwrotu dostał się do niewoli bolszewickiej, wkrótce udało mu się zbiec, przedarł się przez front, dotarł do Krasnojarska(…). Po kapitulacji 5 dywizji Syberyjskiej (10 stycznia 1920 roku) w dniu 14 stycznia dostał się ponownie do niewoli bolszewickiej (…) gdzie przez kilka miesięcy nadal chorował na tyfus plamisty i zapalenie płuc. Dwukrotnie w lipcu i sierpniu 1920 roku, próbował zbiec z niewoli. Ostatecznie udało mu się to 9 sierpnia 1920 roku, ale pod koniec sierpnia, podczas próby przedarcia się przez front bolszewicki, został aresztowany przez bolszewików na Łotwie. Dzięki wymianie jeńców, pod koniec września, został zwolniony i powrócił do Polski. W dniu 20 września 1920 roku zameldował się w Ministerstwie Spraw Wojskowych w Warszawie”.Fakty: Od 1 maja 1919 roku był komendantem Szkoły Podoficerskiej przy 3 pułku piechoty. Od 12 lipca 1919 roku roku walczył na froncie wojny polsko-bolszewickiej. 6 stycznia 1920 roku, po kapitulacji 5 Dywizji Piechoty znalazł się w niewoli sowieckiej. W lipcu i sierpniu 1920 roku podejmował dwie nieudane próby ucieczki z niewoli. We wrześniu tego roku udało mu się zbiec z niewoli i następnie 25 września 1920 roku powrócić do Polski.

Cytat: „W roku 1921 ukończył kurs kapitanów w Bydgoszczy i otrzymał awans na stopień kapitana i funkcję dowódcy kompanii szkolnej Batalionu. 25 marca 1922 roku został dowódca tego Batalionu. Z początkiem 1927 roku awansował na majora i pełnił szereg funkcji dowódczych (…)”.

Fakty: Od 1 lutego 1921 roku przebywał na kursie dla kapitanów w Bydgoszczy, który ukończył z 4 lokatą. Zweryfikowany w stopniu kapitana służby stałej piechoty ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 roku. Służył w dalszym ciągu w 2 pułku piechoty Legionów.
Do 1 lipca 1921 roku dowódca kompanii szkolnej w Batalionie Zapasowym 2 pułku piechoty Legionów. Potem kolejno szef wyszkolenia, a od 25 marca 1922 roku pełniący obowiązki dowódcy batalionu. Od 15 września 1922 roku dowódca kadry Batalionu Szkolnego, następnie od 7 marca 1924 roku dowódca I batalionu 2 pułku piechoty Legionów. Od 30 maja 1924 roku został oficerem materiałowym pułku. W okresie od 15 lutego do 16 maja 1925 roku był uczestnikiem kursu udoskonalającego w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Po powrocie do 2 pułku piechoty Legionów w dalszym ciągu pełnił funkcję oficera materiałowego. 1 stycznia 1927 roku otrzymał awans na stopien majora i został kwatermistrzem 2 pułku piechoty Legionów. 2 kwietnia 1927 roku otrzymał nominację na dowódcę 2 kompanii I batalionu.W tym momencie zatrzymam się już z porównywaniem cytatów do faktów, gdyż autor w dalszej części swojego artykułu przechodzi do wymieniania zasług i odznaczeń za zasługi płk. Franciszka Faixa.
Cóż, takie niewielkie „anomalia” w tekście, a jednak. Nie pomniejszam tutaj zasług i wkładu w obronność i niepodległość Polski pułkownika Franciszka Faixa – to jest faktem niezbitym, jest on bohaterem, ale nie jest bohaterem z Bystrej – nie mieszkał w Bystrej, nie ma żadnych zasług dla mieszkańców Bystrej jak i w walkach z wrogiem na terenie gminy Bystra-Sidzina czy Jordanowa. Jedyny, również niepotwierdzony dokumentami epizod, o którym „ktoś tam” wspomina, to jego rzekoma wizytacja oddziałów Armii Krajowej zlokalizowanych w Paśmie Policy (Polana/Hala Malinowe) w 1943 lub 1944 roku – Oddziałów Partyzanckich „Harnaś”, „Chełm” i „Huta Podgórze”.

Na zakończenie, z gwoli konsekwencji, dokończę życiorys pułkownika Franciszka Faixa w skróconej formie.
Pułkownik Franciszek Faix do października 1939 roku kontynuuje swoją karierę wojskową na różnych szczeblach. W dniach 2-6 października 1939 roku bierze udział w bitwie pod Kockiem, unika niewoli i przedostaje się do Kielc rozpoczynając działalność konspiracyjną, między innymi w strukturach Armii Krajowej. We wrześniu 1942 roku zostaje odwołany z funkcji komendanta Okręgu ZWZ/AK „Polesie”, wyjeżdża do Warszawy do dyspozycji KG AK i następnie zostaje skierowany do Okręgu AK Kraków. 18 maja 1943 roku został aresztowany przez gestapo i osadzony w więzieniu Montelupich w Krakowie. Nierozszyfrowany jako oficer AK zostaje skierowany do KL Auschwitz, z którego uciekł w lipcu 1943 roku.

11 listopada 1943 roku został awansowany do stopnia pułkownika służby stałej. Po awansie pełnił funkcję zastępcy dowódcy Grupy Operacyjnej AK „Śląsk Cieszyński” gen Brunona Olbrychta. Po wkroczeniu wojsk sowieckich i rozwiązaniu Armii Krajowej przebywał w Krakowie i tworzył organizację skupiającą byłych żołnierzy AK. W kwietniu 1945 roku współorganizował Delegaturę Sił Zbrojnych na Kraj w Krakowie i przewodził grupie oficerów prowadzących rozmowy z UB w sprawie przeprowadzenia ujawnienia organizacji – podpisał apel opublikowany 20 września 1945 roku w Dzienniku Polskim o ujawnieniu. Od kwietnia 1945 roku oficjalnie zatrudniony był w Inwalidzkiej Spółdzielni Handlowo-Przemysłowej w Katowicach. Od września 1945 roku pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Likwidacyjnej ds. AK Obszaru Południowego w Krakowie. Po oficjalnym ujawnieniu w październiku 1945 roku został członkiem Zarządu Wojewódzkiego Związku Uczestników Walki Zbrojnej o Niepodległość i Demokrację w Krakowie.Następnie zgłosił się do służby w Ludowym Wojsku Polskim ale po weryfikacji został przeniesiony do rezerwy. W styczniu 1946 roku zostaje przeniesiony na stanowisko dyrektora Oddziału Wojewódzkiego SHP we Wrocławiu i tam też w dniu 8 stycznia 1948 roku zostaje aresztowany przez funkcjonariuszy UB. Przechodzi ciężkie śledztwo z zastosowaniem tortur fizycznych i psychicznych, po którym zostaje zwolniony 25 września 1949 roku i następnie podejmuje pracę w Miejskim Handlu Detalicznym. Wzywany był na kolejne przesłuchania w latach 1950-1952. Był nękany i inwigilowany, zmuszany do współpracy z UB. Podczas pobytu leczniczego w świeradowskim sanatorium w dniu 2 września 1952 roku zostaje ponownie aresztowany i przewieziony do więzienia MBP na Mokotowie w Warszawie i ponownie torturowany.

Bity i maltretowany nie przyznał się do działalności konspiracyjnej, w dniu 1 marca 1953 roku został zwolniony bez procesu z więzienia już jako inwalida z niedowładem prawej ręki.
W bardzo ciężkim stanie zdrowia rodzina umieściła go we wrocławskim szpitalu z rozpoznaniem między innymi żółtaczki. Poddany został operacji 25 kwietnia 1953 roku przez zespół lekarzy z Kliniki Chorób Wewnętrznych we Wrocławiu gdzie zmarł dwa dni później – 27 kwietnia 1953 roku.
I w ostatnim słowie – Bystra Podhalańska nie ma nic wspólnego z Podhalem („Podhalańska” obowiązuje od niedawna), podobnie jak pułkownik Franciszek Faix nie ma nic wspólnego z Bystrą …
Nie dodawajmy lokalnych bohaterów i nie „ulepszajmy” lokalnej historii – epokę „ulepszania” mamy już dawno za sobą, po 1945 roku, w dobie głębokiego socjalizmu.

tekst i zdjęcia: (PA) GEP GeoExplorer

1 Comment :, , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Szukasz czegoś?

Użyj poniższego formularza:

Nadal nie znalazłeś tego, czego szukasz? Zostaw komentarz w notce, lub skontaktuj się z nami a zajmiemy się tym.

Blogroll

Kilka bardzo polecanych stron...