GeoExplorer

Tag: pomnik przyrody

Latyty z Czerwonych Skałek

by on Lip.01, 2015, under Ciekawe miejsca

Czerwone Skały. LatytyLatyty podobnie jak trachyandezyty i trachybazalty są wylewnymi lub subwulkanicznymi skałami, odpowiednikiem monzonitów i kentallenitów, ale najbardziej spośród nich spokrewnionymi z monzonitami, a z drugiej strony z trachitami, od których różni je nie tylko skład chemiczny czy mineralny, lecz również ciemniejsza barwa. Na tle skalnym zwykle dużą rolę odgrywają skalenie alkaliczne i plagioklazy. Latyty są uboższe w pirokseny. Posiadają barwę od jasnoczerwonej do ciemnoczerwonej, bordowej.
Przeciętnie w swoim składzie chemicznym latyty zawierają (w procentach wagowych) ponad 57% SiO2, 16% Al2O3, 5% CaO, 4% K2O, 4% FeO, 3,5% Na2O, 2,3%  Fe2O3 oraz poniżej 1% TiO2, H2O, P2O5 i inne domieszki.  Składają się głównie ze skalenia potasowego i plagioklazów (oligoklazu, andezynu, labradoru), rzadziej kwarcu (przeważnie zawierają do 5% kwarcu w stosunku do skaleni, a gdy kwarc stanowi do 20% składników jasnych wyróżniany jest latyt kwarcowy), piroksenów (augitu, diopsydu, hiperstenu), amfiboli (hornblendy) biotytu i oliwinu. W niewielkich ilościach występują minerały akcesoryczne takie jak apatyt, tlenki żelaza, tytanit, spinel, piryt, cyrkon, allanit i inne. Często obecne jest w nich szkliwo wulkaniczne.

Monzonity są skałami głębinowymi, których głównymi minerałami są plagioklazy, najczęściej andezyn, labrador i skaleń potasowy. Z minerałów ciemnych w ilości 10% pojawia się biotyt, augit, hornblenda oraz jej pseudomorfozy po augicie – uralit. Kwarc występuje w ilości poniżej 10%, a z minerałów akcesorycznych znaczny bywa apatyt i tytanit. Monzonity posiadają barwę szarą o niezbyt grubym ziarnie, ale niektóre odmiany bywają ciemniej zabarwione co makroskopowo upodabnia je do diorytów gabra. Wykazują strukturę hipidiomorficzną lub panksenomorficzną, teksturę bezładną, rzadko równoległą.
Latyty i monzonity tworzą formy zbliżone do form sjenitów i diorytów, są jednak bardziej rozpowszechnione od sjenitów i niekiedy tworzą większe masywy o dość jednostajnym składzie mineralnym, a ich geneza wiąże się z asymilacja skał zasadowych przez magmę granitową.Latytowa gołoborza pod Czerwonymi SkałamiLatyt i pokrewne mu skały wylewne (trachyandezyty, trachybazalty) różnią się między sobą wzajemnym stosunkiem plagioklazów do skaleni alkalicznych i minerałów ciemnych. Są to skały jasne, o strukturze afanitowej lub porfirowej z prakryształami skaleni, rzadziej amfiboli i piroksenów. Gleby powstające ze zwietrzeliny tej grupy skał są zazwyczaj gliniaste, zasobne w składniki pokarmowe dla roślin.
W Polsce latyty i pokrewne im skały wylewne występują lokalnie w Sudetach, tworząc razem ze skałami wylewnymi innych klas tak zwaną trzeciorzędową formację bazaltową. W okolicach Świerków i Głuszycy występują melafiry (trachybazalty) i towarzyszące im tufy, a w okolicach Unisławia Śląskiego i Sokołowska pojawiają się latyty augitowe (o podobnym składzie mineralnym do trachybazaltów) lecz zasobniejsze w skalenie potasowe. Występują tam także latyty anortoklazowe stanowiące przejścia do trachitów klasyfikowanych dawniej jako porfiryty. Wszystkie trachybazalty i latyty wykazują się albityzacją autometasomatyczną. W niektórych ich wylewach powierzchniowych występują odmiany o strukturze szklisto-intersertalnej.

Najlepszym przykładem ich odsłonięcia (wychodnią) są Czerwone Skałki na północnym zboczu góry Suchawa (928 m n.p.m.), drugiego co do wielkości szczytu w Górach Kamiennych i Suchych po Waligórze (934 m n.p.m.), zlokalizowane w kierunku wschodnim od miejscowości Sokołowsko. Dotrzeć do nich można niebieskim szlakiem prowadzącym z Sokołowska przez górę Włostowa (901 m n.p.m.), Kostrzyna (906 m n.p.m.) lub z umiejscowionego na Przełęczy Trzech Dolin (800 m n.p.m.) schroniska „Andrzejówka”, trawersując od południowego-zachodu zbocza góry Waligóra.
Czerwone Skałki są jednym z mniej dostępnych i rzadko odwiedzanych pomników przyrody nieożywionej w gminie Mieroszów, ustanowionym decyzją Wojewody Dolnośląskiego (19.08.2008 roku).

Stanowią one efektowne urwisko – odsłonięcie latytów, o wysokości ściany dochodzącej do 25 metrów. Geneza jego powstania najprawdopodobniej związana jest z procesami wietrzenia, a tym samym powstania osuwiska. U ich podnóża, na dość stromym stoku, znajduje się sporych rozmiarów gołoborza, najlepiej osiągalna podejściem od ruin Zamku Radosno. Widok w terenie na Czerwone Skałki jest dość mocno ograniczony, a najlepiej uwidaczniają się z oznakowanej ścieżki rowerowej biegnącej ze schroniska „Andrzejówka”. Podchodząc pod „czerwone urwisko” należy zachować ostrożność, jednakże dotarcie do niego i widok urwistych, intensywnie czerwonych skał, dostarcza niezapomnianych wrażeń. Swoim wyglądem i strukturą przypominają lewą stronę wychodni porfirów Organów Wielisławskich.

Możliwość komentowania Latyty z Czerwonych Skałek została wyłączona :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Krocząca sosna w Wełeczu

by on Lip.04, 2014, under Ciekawe miejsca

Wełecz. Sosna100-letnia sosna pospolita rośnie przy zboczu niewielkiego wzniesienia, na skraju lasu we wsi Wełecz koło Buska-Zdroju (Ponidzie). Swym nietypowym kształtem przypomina ośmiornicę, olbrzymiego pająka, dlatego nazywana jest też sosną kroczącą, wiszącą sosną, sosną stojącą na palcach lub sosną na szczudłach. System korzeniowy tej sosny nie jest schowany w podłożu ale wynosi się ponad 3 metry nad niego. Geneza powstania jej niezwykłej i nietypowej formy wiąże się z obniżeniem poziomu terenu, spowodowanego dawną eksploatacją przez mieszkańców wsi w tym miejscu piasku na potrzeby budowy, którzy odsłonili jej system korzeniowy nie niszcząc równocześnie drzewa. Reszty dokonała postępująca po niej erozja gleby i wywiewanie piasku. Pod jej korzeniami może zmieścić się kilka osób. W 2002 r. ze względu na niezwykłość formy uznana została za pomnik przyrody i ogrodzona. Teren wokół drzewa to również miejsce pamięci narodowej. Sosna jak i cały Las Wełecki był świadkiem ludobójstwa dokonanego przez hitlerowców w czasach II wojny światowej. To tutaj rozstrzeliwano patriotów z Kielc, z więzienia w Pińczowie, z Willi Polonia i Willi Wersal oraz siedziby gestapo mieszczącej się w byłych budynkach klasztoru Norbertanek w Busku-Zdroju.Wełecz. System korzeniowy sosnyWedług stwierdzenia regionalisty, pana Leszka Marcińca: „plątanina korzeni sosny, stojącej w Miejscu Pamięci Narodowej, to dzieło artystyczne, jakie mogła stworzyć tylko matka natura. Patrząc na umierające drzewo, przypomina się los tych , którzy zginęli tu w latach okupacji”. W latach 1939-1944 Niemcy dokonywali tutaj masowych egzekucji – rozstrzelano tu około 200 osób. Tylko część z nich ekshumowano. Pozostali spoczywają tu po dziś dzień. Na skraju przy drodze do Pińczowa znajduje się pomnik autorstwa Leszka Kurzei upamiętniający męczeństwo Polaków. W odległości 150 metrów od sosny, do 1940 r., znajdował się budynek koloni letniej „Górka”, której organizatorem było stowarzyszenie prowadzone przez dr Szymona Starkiewicza. Pozostawiony budynek w czasie kampanii wrześniowej został rozszabrowany, a następnie podpalony dla zatarcia śladów przestępstwa. Inne podobne, choć mniejsze sosny, rosną na dzikich wyrobiskach piasku w okolicach Nagłowic i Jędrzejowa. Sosna rośnie około 250 metrów od drogi Busko-Zdrój – Pińczów i aby do niej trafić należy skręcić nieopodal stacji paliw (po prawej stronie jadąc z Buska) w gruntową leśną drogę, do której dojazd wskazuje też tablica z napisem „Pomnik przyrody. Sosna pospolita”.

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Szukasz czegoś?

Użyj poniższego formularza:

Nadal nie znalazłeś tego, czego szukasz? Zostaw komentarz w notce, lub skontaktuj się z nami a zajmiemy się tym.

Blogroll

Kilka bardzo polecanych stron...