GeoExplorer

Tag: rzeka Bóbr

Borowy Jar i Perła Zachodu

by on Paź.06, 2014, under Ciekawe miejsca

Perła Zachodu (2)Na północny-zachód od Jeleniej Góry, na terenie Parku Krajobrazowego Doliny Bobru prowadzi  piękny i dobrze utrzymany szlak spacerowy Borowym Jarem. To urzekające miejsce z wieloletnią tradycją, przepełnione romantyzmem, doskonale nadaje się na odpoczynek i zadumę o czym świadczy przepiękny krajobraz, który rozciąga się w swojej całej okazałości wzdłuż Doliny Bobru. Rzeka Bóbr stanowi ukierunkowaną niemal południkową oś hydrograficzną Parku o długości 38 km i na tym odcinku oddziela Pogórze Izerskie od Pogórza Kaczawskiego oraz Gór Kaczawskich. Dolina Bobru przebiega w bardzo urozmaicony sposób, tworząc w kilku rejonach fantastyczne przełomy rzeczne, odsłaniające różnorodne i różnowiekowe formacje skalne.
Czterokilometrowy przełom wyżłobiony jest w granito-gnejsowym podłożu Pogórza Izerskiego. Rzeka przebija się przez wzgórza Wysoczyny Rybnickiej i pozostawia na północnym wschodzie samotny masyw Gap (465 m n.p.m.). Kilkudziesięciometrowa różnica wzniesień między poziomem rzeki a szczytami wzgórz podkreśla przełomowy charakter doliny. Rwący nurt Bobru wnika tu na głębokość 80-100 m w bardzo odporne skały, pocięte licznymi żyłami aplitów i diabazów. Z tego przełomu wyrastają strome zbocza o filarach skalnych sięgających blisko 20 m. Skaliste, zalesione stoki głębokiej doliny nadają jej niepowtarzalny charakter.

Na wzniesieniu zwanym Wzgórzem Bolesława Krzywoustego (375 m n.p.m), usytuowane było grodzisko datowane na przełom XII-XIII wieku. Mogło ono zostać wzniesione dużo wcześniej, jak przypuszcza się po prowadzonych badaniach archeologicznych w 1958 roku, które wykazały istnienie w tym miejscu rozległego grodu. W XIII wieku istniał tu zamek warowny zniszczony podczas najazdu husytów w 1427 roku. Ostatecznej ruiny budowli dokonali Szwedzi w okresie wojny trzydziestoletniej.
W roku 1911 dla upamiętnienia 800-lecia niegdyś istniejącego tu grodu, na Wzgórzu Krzywoustego wybudowano  istniejącą do dziś wieżę widokową o wysokości 22 m przypominającą kształtem latarnię morską. Charakterystyczna kopuła sprawiła, że osadnicy ze wschodu zaczęli nazywać ją „Grzybkiem” i ta nazwa znana jest wszystkim jeleniogórzanom. Z wieży roztacza się ładna panorama. Wzgórze Krzywoustego to wzniesienie zalesione pięknymi bukami, zbudowane ze starych gnejsów i granitów, położone u zbiegu rzeki Bóbr i Kamiennej przy górnym wylocie Borowego Jaru. Geneza wzniesienia ściśle wiąże się z powstaniem Kotliny Jeleniogórskiej. Dzisiejsze jego ukształtowanie związane jest z meandrowym biegiem wód rzeki. Strome wschodnie i północne zbocza, mogły zostać ukształtowane w wyniku różnic odporności skał na wietrzenie, a następnie wypreparowanie ich przez stopniowo zagłębiające się w podłoże wody Bobru.

Spacerując lasem przez Borowy Jar podziwiamy przyrodę oraz zastanawiamy się nad potęgą wód rzeki Bóbr, która na przestrzeni milionów lat ukształtowała piękną dolinę. Obecnie miejsce to jest ulubionym celem spacerów i przejażdżek rowerowych mieszkańców Jeleniej Góry oraz okolic. W ostatnich latach, wobec stale poprawiającej się czystości rzeki, powraca popularność tego zakątka. Na lewym brzegu wznoszą się wzgórza Lipnik (494 m n.p.m.) i Siodło (468 m n.p.m.), na którym urządzono pod koniec XVIII wieku „Ogród Muz” na podobieństwo greckiego Helikonu nadając okolicznym skałkom stosowne nazwy mitologicznych bogów – szczyt Siodła to Urania a skalisty odcinek koło Perły Zachodu to Hades. Jeszcze ponad 100 lat temu stała tu „Świątynia Apollina”. Niedaleko mostu kolejowego, przy drodze nad rzeką znajduje się Cudowne Źródełko. Właściwości tej wody wykorzystywano jako środek wywołujący prawdomówność, dlatego chętnie korzystali z jej właściwości nieufni małżonkowie. Według podań woda z tego źródła ma moc wykrywania zdrady małżeńskiej. Nieco dalej znajduje się podobne źródło o nazwie Hipokrene i skały o nazwie Trafalgar oraz Gibraltar.Most nad Jeziorem ModrymBorowy Jar skrywa w swym „wnętrzu” również perłę. Nad stromym, urwistym brzegiem jeziora Modre, w miejscowości Siedlęcin na miejscu zbudowanej w 1927 roku gospody, w roku 1950 powstało przepiękne schronisko turystyczne, gościniec PTTK, zwane Perłą Zachodu. Poniżej schroniska przez rzekę Bóbr przerzucony jest mostek o niebanalnej architekturze, przez który dojść można do malowniczej grupy skalnej zwanej Wieżycą. Bloki skalne uznane są za pomnik przyrody a sama Wieżyca ma 7 m wysokości. Skałki są dobrym punktem widokowym na Borowy Jar. Wieżyca sąsiaduje od wschodu z cyplem skalnym, który zmusza rzekę Bóbr do zakrętu.
Za zakolem dochodzimy do przepięknego Jeziora Modre, sztucznego zbiornika wodnego utworzonego w latach 1924-1925 przed zaporą na Bobrze (o wysokości 14,5 m) spiętrzającej wody na długość 1 km. Powstała tu również mała elektrownia wodna – Bobrowice III. W 1873 roku w Borowym Jarze powstały dwie fabryki papieru zniszczone podczas II wojny światowej. W pobliżu elektrowni na sztucznie utworzonej wyspie do 1945 roku istniała osada przy papierni – miejsce to nazywano „Końcem Świata”. Nieco dalej od niej wspaniałym łukiem rozpina się ponad Bobrem most kolejowy. Zbudowano go w latach 1951-54 na miejscu poprzedniego, zniszczonego przez Niemców w maju 1945 roku. Po drugiej stronie jeziora, na brzegu widoczne są duże bloki granitu z głębokimi, regularnymi kociołkami, tzw. marmity. Głazy z marmitami zalegały pierwotnie na dnie rzeki, a na obecne miejsce przeniesiono je w 1925 roku gdy w związku z budową tamy miały być zalane przez jezioro. Warto też zobaczyć Wieżę Książęcą w Siedlęcinie będącą mieszkalnym obronnym dworem rycerskim z XII wieku – potężną 4-kondygnacyjną kamienną wieżę o rozmiarach 14×20 m i 19 m wysokości, w której zachowały się piękne XIV-wieczne polichromie ścienne – najstarsze w Polsce malowidła o tematyce świeckiej.

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Stopień wodny w Pilchowicach

by on Cze.11, 2014, under Ciekawe miejsca

SWPDecyzję o budowie Zapory Pilchowice (Bobertalsperre Mauer, Talsperre Mauer, Mauertalsperre) podjęto po wielkiej powodzi, która to nawiedziła te tereny w lipcu 1897 roku. Kulminacja fali powodziowej na rzece Bóbr wynosiła 1200 m3/s. Decyzja o budowie Zapory Pilchowickiej zapadła 3 lipca 1900 roku i poprzedził ją zaledwie 2-letni okres przygotowawczy. Wybudowana została przez firmę B. Liebold & Co. AG Holzminden-Berlin pod kierownictwem Alberto Cucchiero, według projektu profesora Otto Intze oraz dr Curta Bachmanna. Pierwsze prace rozpoczęto w 1902 roku. Dwa lata później rozpoczęto drążenie kanału, który miał odprowadzać wodę z placu budowy. Kanał ma szerokość 9 m, wysokość 7 m, a jego długość wynosi 383 m. W odległości 152 m od wlotu znajduje się 45 metrowy szyb, w którym znajduje się betonowa śluza służąca do kontrolowania przepływu wody działająca do dziś.SWP (1)W latach 1904-1906 wykonano sztolnię obiegową, a w latach 1906-1908 przygotowano wyłomy pod fundament budowli. Kamień węgielny pod budowę zapory został położony 20 czerwca 1908 roku. Po wybudowaniu kanału stworzono przegrody znajdujące się za wlotem kanału i przed jego wylotem, dzięki czemu osuszono i przygotowano teren pod budowę. Przegroda przed wlotem kanału istnieje do tej pory, jednak znajduje się ona pod lustrem wody, stanowiąc barierę ochronną przed przenoszeniem cięższych kawałków skał po dnie oraz innych elementów mogących zagrozić zaporze. Korpus zapory posadowiony na rodzimych skałach, gnejsach i granitognejsach, stanowi mur z kamienia łamanego na zaprawie cementowo-tarasowo-wapiennej. Użyty do budowy kamień pochodził z miejscowych kamieniołomów zlokalizowanych na terenie lub w pobliżu terenu zajmowanego pod zbiornik.SWP (2)W 1909 roku wezbrane wody podtapiały dół fundamentów i część korpusu zapory. 16 listopada 1912 roku nastąpiło oficjalne otwarcie zapory przez cesarza Wilhelma II. Jest obecnie drugą co do wysokości, po Solinie, i druga co do czasu powstania zaporą w Polsce, a ponadto jest to najwyższa w Polsce zapora kamienna oraz łukowa. Wysokość zapory to 62 m, a długość jej korony to 280 m. W wyniku budowy zapory powstał zalew o powierzchni 240 ha i pojemności 50 mln m3. Poniżej zapory zbudowano elektrownię o mocy 7,5 MW złożoną z 6 turbozespołów. Jezioro Pilchowickie (zbiornik/jezioro zaporowe) ma długość 6 km. Podstawowym celem Jeziora Pilchowickiego jest działanie przeciwpowodziowe (retencyjne) i produkcja energii elektrycznej. Głębokość zbiornika waha się między 40 a 47 metrów. Nad jeziorem w 1909 r. firma B. Liebold & Co AG Holzminden wybudowała kosztem 260.000 marek most kolejowy o długości 131,7 metrów. Most ten, wysadzony w powietrze w maju 1945 roku, został odbudowany i oddany ponownie do użytku w listopadzie 1946 roku.SWP (3)Dane techniczne obiektu (pochodzące od administratora)
Zapora ciężka kamienno-betonowa: wysokość całkowita 62 m, wysokość od powierzchni terenu 45 m, długość w koronie 280 m, szerokość korony 7,5 m, szerokość u podstawy 50 m, kubatura muru 260.000 m3.
Urządzenia zrzutowe: przelew powierzchniowy o długości 87 m, sztolnia obiegowa o długości 383 m z trzema zasuwami o średnicy 1,5 m, dwa upusty denne o średnicy 1,5 m.
Elektrownia: w elektrowni zainstalowanych jest 6 turbozespołów z turbinami Francisa, z czego 4 o mocy zainstalowanej 1240 kW z turbinami na spad 23 m; jeden o mocy zainstalowanej 2480 kW z turbiną na spad 35 m; jeden o mocy zainstalowanej 145 kW z turbiną na spad 23 m.

Łączna moc zainstalowanej elektrowni to 7585 kW.
Turbiny i generatory są firmy J.M. Voith-Heidenheim.
Generatory firmy Siemens Schuckert Werke, Allgemaine Elektricitats Geselschaft oraz Zakładów M-1 (turbozespół numer 6).
Zbiornik powodziowo – energetyczny: całkowita pojemność 50 mln m3, rezerwa powodziowa 26 mln m3, pojemność energetyczna 16 mln m3, pojemność martwa 8 mln m3, powierzchnia 240 ha, długość 6 km.

 

Możliwość komentowania Stopień wodny w Pilchowicach została wyłączona :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Szukasz czegoś?

Użyj poniższego formularza:

Nadal nie znalazłeś tego, czego szukasz? Zostaw komentarz w notce, lub skontaktuj się z nami a zajmiemy się tym.

Blogroll

Kilka bardzo polecanych stron...