GeoExplorer

Tag: wieża mieszkalna

Borowy Jar i Perła Zachodu

by on Paź.06, 2014, under Ciekawe miejsca

Perła Zachodu (2)Na północny-zachód od Jeleniej Góry, na terenie Parku Krajobrazowego Doliny Bobru prowadzi  piękny i dobrze utrzymany szlak spacerowy Borowym Jarem. To urzekające miejsce z wieloletnią tradycją, przepełnione romantyzmem, doskonale nadaje się na odpoczynek i zadumę o czym świadczy przepiękny krajobraz, który rozciąga się w swojej całej okazałości wzdłuż Doliny Bobru. Rzeka Bóbr stanowi ukierunkowaną niemal południkową oś hydrograficzną Parku o długości 38 km i na tym odcinku oddziela Pogórze Izerskie od Pogórza Kaczawskiego oraz Gór Kaczawskich. Dolina Bobru przebiega w bardzo urozmaicony sposób, tworząc w kilku rejonach fantastyczne przełomy rzeczne, odsłaniające różnorodne i różnowiekowe formacje skalne.
Czterokilometrowy przełom wyżłobiony jest w granito-gnejsowym podłożu Pogórza Izerskiego. Rzeka przebija się przez wzgórza Wysoczyny Rybnickiej i pozostawia na północnym wschodzie samotny masyw Gap (465 m n.p.m.). Kilkudziesięciometrowa różnica wzniesień między poziomem rzeki a szczytami wzgórz podkreśla przełomowy charakter doliny. Rwący nurt Bobru wnika tu na głębokość 80-100 m w bardzo odporne skały, pocięte licznymi żyłami aplitów i diabazów. Z tego przełomu wyrastają strome zbocza o filarach skalnych sięgających blisko 20 m. Skaliste, zalesione stoki głębokiej doliny nadają jej niepowtarzalny charakter.

Na wzniesieniu zwanym Wzgórzem Bolesława Krzywoustego (375 m n.p.m), usytuowane było grodzisko datowane na przełom XII-XIII wieku. Mogło ono zostać wzniesione dużo wcześniej, jak przypuszcza się po prowadzonych badaniach archeologicznych w 1958 roku, które wykazały istnienie w tym miejscu rozległego grodu. W XIII wieku istniał tu zamek warowny zniszczony podczas najazdu husytów w 1427 roku. Ostatecznej ruiny budowli dokonali Szwedzi w okresie wojny trzydziestoletniej.
W roku 1911 dla upamiętnienia 800-lecia niegdyś istniejącego tu grodu, na Wzgórzu Krzywoustego wybudowano  istniejącą do dziś wieżę widokową o wysokości 22 m przypominającą kształtem latarnię morską. Charakterystyczna kopuła sprawiła, że osadnicy ze wschodu zaczęli nazywać ją „Grzybkiem” i ta nazwa znana jest wszystkim jeleniogórzanom. Z wieży roztacza się ładna panorama. Wzgórze Krzywoustego to wzniesienie zalesione pięknymi bukami, zbudowane ze starych gnejsów i granitów, położone u zbiegu rzeki Bóbr i Kamiennej przy górnym wylocie Borowego Jaru. Geneza wzniesienia ściśle wiąże się z powstaniem Kotliny Jeleniogórskiej. Dzisiejsze jego ukształtowanie związane jest z meandrowym biegiem wód rzeki. Strome wschodnie i północne zbocza, mogły zostać ukształtowane w wyniku różnic odporności skał na wietrzenie, a następnie wypreparowanie ich przez stopniowo zagłębiające się w podłoże wody Bobru.

Spacerując lasem przez Borowy Jar podziwiamy przyrodę oraz zastanawiamy się nad potęgą wód rzeki Bóbr, która na przestrzeni milionów lat ukształtowała piękną dolinę. Obecnie miejsce to jest ulubionym celem spacerów i przejażdżek rowerowych mieszkańców Jeleniej Góry oraz okolic. W ostatnich latach, wobec stale poprawiającej się czystości rzeki, powraca popularność tego zakątka. Na lewym brzegu wznoszą się wzgórza Lipnik (494 m n.p.m.) i Siodło (468 m n.p.m.), na którym urządzono pod koniec XVIII wieku „Ogród Muz” na podobieństwo greckiego Helikonu nadając okolicznym skałkom stosowne nazwy mitologicznych bogów – szczyt Siodła to Urania a skalisty odcinek koło Perły Zachodu to Hades. Jeszcze ponad 100 lat temu stała tu „Świątynia Apollina”. Niedaleko mostu kolejowego, przy drodze nad rzeką znajduje się Cudowne Źródełko. Właściwości tej wody wykorzystywano jako środek wywołujący prawdomówność, dlatego chętnie korzystali z jej właściwości nieufni małżonkowie. Według podań woda z tego źródła ma moc wykrywania zdrady małżeńskiej. Nieco dalej znajduje się podobne źródło o nazwie Hipokrene i skały o nazwie Trafalgar oraz Gibraltar.Most nad Jeziorem ModrymBorowy Jar skrywa w swym „wnętrzu” również perłę. Nad stromym, urwistym brzegiem jeziora Modre, w miejscowości Siedlęcin na miejscu zbudowanej w 1927 roku gospody, w roku 1950 powstało przepiękne schronisko turystyczne, gościniec PTTK, zwane Perłą Zachodu. Poniżej schroniska przez rzekę Bóbr przerzucony jest mostek o niebanalnej architekturze, przez który dojść można do malowniczej grupy skalnej zwanej Wieżycą. Bloki skalne uznane są za pomnik przyrody a sama Wieżyca ma 7 m wysokości. Skałki są dobrym punktem widokowym na Borowy Jar. Wieżyca sąsiaduje od wschodu z cyplem skalnym, który zmusza rzekę Bóbr do zakrętu.
Za zakolem dochodzimy do przepięknego Jeziora Modre, sztucznego zbiornika wodnego utworzonego w latach 1924-1925 przed zaporą na Bobrze (o wysokości 14,5 m) spiętrzającej wody na długość 1 km. Powstała tu również mała elektrownia wodna – Bobrowice III. W 1873 roku w Borowym Jarze powstały dwie fabryki papieru zniszczone podczas II wojny światowej. W pobliżu elektrowni na sztucznie utworzonej wyspie do 1945 roku istniała osada przy papierni – miejsce to nazywano „Końcem Świata”. Nieco dalej od niej wspaniałym łukiem rozpina się ponad Bobrem most kolejowy. Zbudowano go w latach 1951-54 na miejscu poprzedniego, zniszczonego przez Niemców w maju 1945 roku. Po drugiej stronie jeziora, na brzegu widoczne są duże bloki granitu z głębokimi, regularnymi kociołkami, tzw. marmity. Głazy z marmitami zalegały pierwotnie na dnie rzeki, a na obecne miejsce przeniesiono je w 1925 roku gdy w związku z budową tamy miały być zalane przez jezioro. Warto też zobaczyć Wieżę Książęcą w Siedlęcinie będącą mieszkalnym obronnym dworem rycerskim z XII wieku – potężną 4-kondygnacyjną kamienną wieżę o rozmiarach 14×20 m i 19 m wysokości, w której zachowały się piękne XIV-wieczne polichromie ścienne – najstarsze w Polsce malowidła o tematyce świeckiej.

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Wieża Książęca w Siedlęcinie

by on Cze.21, 2014, under Zabytki

Wieża książęcaWieża położona jest w centralnej części wsi Siedlęcin nad rzeką Bóbr. Jest jednym z najważniejszych zabytków średniowiecznych w Polsce, największym i najlepiej zachowanym obiektem tego typu w kraju oraz Europie Środkowej. Wzniesiona została z inicjatywy księcia Henryka I Jaworskiego w latach 1313-1314, z kamienia, na planie zbliżonym do prostokąta, o wymiarach 22 x 14 metra. Podpiwniczona wieża miała pierwotnie trzy kondygnacje i otoczona była fosą (częściowo zachowała się do chwili obecnej). Zwieńczona była krenelażem, którego ślady do dziś widoczne są na najwyższej kondygnacji. Najprawdopodobniej w 2 połowie XVI wieku wieżę podwyższono o jedną kondygnację i nakryto czterospadowym dachem. W tym samym czasie wybito nowe okna oraz założono wykusze latrynowe.WK1Po śmierci Henryka I, Siedlęcin wraz z całym księstwem jaworskim dziedziczy jego bratanek, książę świdnicki Bolko II. W 1368 roku księżna Agnieszka, wdowa po Bolku II, sprzedaje wieżę dworzaninowi Jenschinowi von Redern. W rękach tej rodziny wieża pozostaje do połowy XV wieku. Następnie staje się własnością rodu Zedlitzów. W XVIII wieku właścicielami wieży stali się von Schaffgotschowie. Wówczas po południowej stronie dobudowano budynek dworski oraz zasypano część fosy. Najprawdopodobniej również wtedy wieżę przekształcono w spichlerz. W 1840 roku rozebrano pozostałości murów obronnych. W rękach Schaffgotschów obiekt pozostawał do 1945 roku. Najciekawszym elementem wyposażenia są XIV-wieczne malowidła ścienne w „wielkiej sali”, odkryte w 1880 roku, przedstawiające legendę o rycerzu króla Artura – sir Lancelocie z Jeziora.WK2Są jedynymi takimi zachowanymi na świecie. Wykonane zostały w technice al secco – pokrywanie barwnikami suchego tynku skrapianego wodą wapienną. Pomysłodawcą i fundatorem tych oryginalnych malowideł był Henryk I Jaworski, który zlecił ich wykonanie około 1345 roku. Autor tej dekoracji malarskiej wywodził się najprawdopodobniej z północno-wschodnich terenów Szwajcarii. Dużym walorem malowideł jest rzadki jak na owe czasy, świecki charakter przedstawianych treści. Opowieść o sir Lancelocie wzbogaca kilka przedstawień o charakterze religijno-moralizatorskim. Św. Krzysztof, patron rycerzy, symbolizuje niewzruszoną wierność Jezusowi, którą cechować powinien się każdy prawdziwy rycerz – chrześcijanin. Wierności tej niestety zabrakło Lancelotowi, który przez grzeszna miłość do Ginewry zdradził króla Artura.WK3Malowidła można oglądać na II piętrze wieży. Ich kompleksową renowację przeprowadzono w 2006 roku. W wieży znajdują się również najstarsze zachowane w Polsce drewniane stropy, datowane metodą dendrochronologiczną na lata 1313-1314. Muzeum Wieży Książęcej w Siedlęcinie to głównie muzeum wyjątkowych średniowiecznych wnętrz i malowideł arturiańskich. W 2011 roku przy pomocy studentów Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego i Jagiellońskiego oraz ich opiekunów uruchomiono stałą wystawę muzealną prezentującą zabytki pozyskane podczas badań archeologicznych wieży w latach 2008-2012, a następnie wystawę rozbudowano i przearanżowano. Warto również wspomnieć o krzyżu pokutnym znajdującym się po prawej stronie drogi z Siedlęcina do Strzyżowca.

Piaskowcowy krzyż łaciński z wykutą datą „1511”, o wymiarach 88x80x36 cm, ustawiony jest na polanie z tablicą informacyjną. Pierwsze sezony badań w latach 2008-2009 skupiły się na badaniach we wnętrzu wieży oraz w jej najbliższym otoczeniu. Celem badawczym było rozpoznanie podziału wnętrz, głównie parteru i piwnic, przed XVIII-wieczną przebudową oraz określenie pierwotnego przebiegu średniowiecznej fosy od strony południowej i zachodniej, odcinki zasypane w XIX i XX wieku. W trakcie badań wnętrza parteru udało się udokumentować kilka poziomów użytkowych, późnośredniowiecznych i nowożytnych, w tym relikty drewnianej podłogi XV-wiecznej oraz ceglanej posadzki z XVII-XVIII wieku.WK4Najważniejszym odkryciem było odsłonięcie podwaliny średniowiecznej ściany działowej ukazującej pierwotny podział wnętrza parteru oraz dobrze zachowanej ściany, z fragmentem sklepienia kolebkowego, murowanej rampy służącej najprawdopodobniej do transportu beczek z poziomu parteru do piwnic wieży zniszczonej w XVIII wieku. W zasypisku odkryto również fragment późnośredniowiecznej płytki wylotowej kanału grzewczego, co może wskazywać na istnienie w budynku w średniowieczu ogrzewania w typie hypokaustum. Samego pieca dotąd nie zlokalizowano. Podczas badań na zewnątrz wieży udało się uchwycić wewnętrzną krawędź fosy od strony południowej oraz zewnętrzną od strony zachodniej – materiał zabytkowy przemieszany, datowany od XV wieku.WK5Dodatkowo odsłonięto wczesnonowożytny mur oporowy fosy z dwiema masywnymi przyporami o wysokości ponad 3 metry oraz zlokalizowano, zapewne nowożytny, most rozpoznany i odsłonięty w latach 2012-2013. W latach 2010-2011 skoncentrowano się na badaniach we wnętrzu przylegającej do wieży XVIII-wiecznej oficyny. Wykopy założone w jej południowo-wschodniej części, jedynej niepodpiwniczonej, przyniosły odkrycie średniowiecznego muru obwodowego pierwotnie otaczającego wieżę i średniowiecznej fosy (w zasypisku następujące po sobie warstwy datowane są na XV-XVIII wiek) oraz narożnika prawdopodobnie XVI-wiecznego budynku, wznoszącego się tuż przy fosie. Na jego wschodniej ścianie zachowały się kamienne kroksztyny po wykuszu, raczej nie o charakterze latrynowym, zawieszonym nad dawną fosą.WK6Rozpoznano również dwie fazy rozbudowy oficyny w kierunku wschodnim, które datowane są na XVIII i XIX wiek, oraz związane z tymi fazami poziomy użytkowe. Prace w latach 2012-2013 skupione były na odsłonięciu i ocenie zachowania XVII-wiecznego kamiennego mostu, który prowadził nad fosą przez sień dworu na wewnętrzny dziedziniec, z którego wchodziło się do wieży mieszkalnej. Podczas prac odkryto również kamienne opłaszczowanie stoków fosy z XV w. oraz odsłonięto nowożytny taras przed budynkiem dworu. W 2013 roku zinwentaryzowano oskarpowany nasyp, którym prowadziła droga z wieży mieszkalnej do kościoła parafialnego. W 2014 roku zaplanowano badania na terenie dawnego podzamcza oraz wnętrza domniemanej nowożytnej kuchni.

Możliwość komentowania Wieża Książęca w Siedlęcinie została wyłączona :, , , , , , , więcej...

Szukasz czegoś?

Użyj poniższego formularza:

Nadal nie znalazłeś tego, czego szukasz? Zostaw komentarz w notce, lub skontaktuj się z nami a zajmiemy się tym.

Blogroll

Kilka bardzo polecanych stron...